جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی

چکیده نهضت مشروطیت که با هدف برقراری حاکمیت قانون و ملت در سال 1285 شمسی روی داد، حرکت مهم و نقطه‌ی عطفی در تاریخ معاصر ایران به‌شمار می‌رود. در جریان این جنبش انجمن‌ها و گروه‌های سیاسی فراوانی شکل گرفتند؛ اما هیچ یک نتوانستند حرکت مثبتی در جهت برقراری دموکراسی و جامعه‌ی مدنی پایدار بردارد. در این پژوهش به دنبال تبیین جامعه شناختی ناکامی نخبگان و توده‌ها در نخستین تجربه‌ی مشارکتی و تاثیر آن بر توسعه‌ی سیاسی ایران در عصر مشروطه و پس از انقلاب اسلامی ایران هستیم. در جهت تحلیل این موضوع، از نظریه‌ی هانتینگتون و نظریه‌ی شکاف‌های اجتماعی استفاده می‌شود، نگارنده بر این نظر است که ویژگی‌هایی همچون ناآگاهی توده‌ها، بالانشینی روشنفکران و کوتاهی آنان در همراه‌سازی توده‌ها و از سوی دیگر تعارضات ایدئولوژیک و رقابت‌های غیرنهادمند نخبگان و احزاب به ناکامی منجر شد.

چکیده در طول تاریخ، انبیای الهی با برقراری نظام عادلانه که از فطرت نوع بشر نشات گرفته است باعث پیشرفت جوامع انسانی در جهان بوده‌اند. ماندگارترین تمدن ها آنانی بوده‌اند که رسولان بنیان گذاشته‌اند. در ادامه حرکت پیامبران الهی، نهضت امام خمینی(ره) نیز از تعالیم والای الهی و قرآنی الهام گرفته است. این فقیه برجسته روحانیون را متمدن‌ترین انسان‌ها و کشورهای اسلامی را بهترین جوامع می‌داند که در مقابل بی‌عدالتی و ظلم ایستادگی نموده‌اند. با این وجود، استعمارگران غربی برای غارت سرمایه‌های مادی و معنوی جهان به ویژه کشورهای اسلامی به توسعه طلبی و تهاجم پرداختند و تلاش کردند تا با تضعیف ملل دیگر و به انقیاد درآوردن آنان ثروت آنان را به غارت نمایند. این پژوهش سعی دارد تا با بررسی اسناد سخنرانی، اعلامیه‌ها و بیانیه‌های ساواک و نیز لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی و کاپیتولاسیون، به تبیین نگرش امام خمینی (ره) در باب استقلال و تمامیت ارضی ایران در مواجهه با استعمار بپردازد. با توجه به اسناد سال ۱۳۴۳ش، می‌توان دریافت که در دیدگاه امام خمینی (ره)، به صراحت شاه عامل اصلی وابستگی به استعمار، گرفتاری و عدم استقلال ملت ایران شمرده شده است.

چکیده حاکمیت مطلوب در ذیل گفتمان تمدن نوین اسلامی از اساسی ترین و پر معنا ترین مفاهیمی بود که در بستر انقلاب اسلامی شکل گرفته و سپس تبدیل به یک گفتمان مسلط شد. قبض و بسط حاکمیت مطلوب مستلزم تئوریزه شدن مولفه های حکومت، فراگیری و صدور آن به عنوان یک مدل مفهومی نیازمند تبیین حاکمیت مطلوب منتاسب با ظرفیت های آموزه های دینی است. این تحقیق با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی به طرح این سوال پرداخت که حکومت مطلوب در تراز انقلاب اسلامی از چه شاخصه ها و مولفه هایی برخورداراست؟ در پاسخ این فرضیه مطرح شد که حاکمیت مطلوب در تراز انقلاب اسلامی برمبنای آموزه های اسلامی، که متناسب با ظرفیت های امروز بشریت، با نظر توأمان به دنیا و آخرت بر پاسخگویی،شفافیت، مسئولیت پذیری، قانونمندی و صیانت از حقوق شهروندی مفصل بندی شده و درصدد ترسیم و تنظیم مناسبات حیات اجتماعی انسان است. یافته ها نشان می دهد. اولاً شاخصه های حکمرانی مطلوب با مشروعیت دولتها در ابعاد مختلف، به ویژه سطح رضایت مندی شهرندان ، ارتباط مثبت و معنا داری دارد. ثانیاً شاخصه های حکمرانی مطلوب نه تنها در آموزه های دینی قابل مشاهده است، بلکه زمینه ها و لوازم تحقق آن طی چهار دهه انقلاب، مطابق با اقتضائات جامعه در تقنین، قضا اجرا فراهم می باشد. ثالثاً بهره برداری از این فرصت بالفعل و تحقق کامل این پاردایم غالب مدیریتی- سیاسی مستلزم تقویت جامعه مدنی، تثبیت و توازن حکومت و جامعه و تمایل کارگزاران در تحقق و پیاده سازی کامل شاخصه های آن می باشد.

چکیده مساله امنیت فرهنگی، از طریق شناخت عوامل تهدیدزا، با هدف مقابله با تهدیدات فرهنگی به ویژه در شرایط جهانی شدن و گسترش فضای مجازی و درهم آمیختگی فرهنگ‌ها، یکی از مهمترین دغدغه‌های سیاست‌گذاران فرهنگی به ویژه رهبران نظام‌های سیاسی می‌باشد. هدف این پژوهش شناخت مؤلفه‌های تهدیدزای امنیت فرهنگی و راه‌های مقابله با آن در اندیشه امام خامنه‌ای می‌باشد. مبنای نظری این پژوهش مؤلفه‌های فرهنگ از دیدگاه تایلور است و با استفاده از روش توصیفی تحلیلی به این پرسش پاسخ می‌دهد که مؤلفه‌های تهدیدزای امنیت فرهنگی و روش‌های مقابله با آن‌ها در اندیشه امام خامنه‌ای چیست؟ یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که مؤلفه‌های تهدیدزای امنیت فرهنگی از دیدگاه رهبر انقلاب اسلامی، شامل: تخرب باورهای دینی، ترویج تفکر جدایی دین از سیاست، منحرف کردن راه انقلاب، مصرف گرایی، مُدگرایی، تهاجم فرهنگی، اشرافی‌گری، سبک زندگی غربی، فراموشی هویت ملی و زبان فارسی، خواص بی‌بصیرت، استفاده از سینما برای تهی کردن انقلاب و فضای مجازی به عنوان بستری برای بروز بی‌اخلاقی می‌باشد. امام خامنه‌ای راهکارهای ارتقاء امنیت فرهنگی را افزایش غیرت دینی، حفظ باورهای انقلابی و تقویت شعارهای انقلاب و جهادی حرکت کردن، جهاد تبیین، اصلاح الگوی مصرف، حمایت از تولید ملی، ایجاد اقتدار فرهنگی، حفظ روحیه ساده زیستی و مبارزه با فساد، ترویج سبک زندگی دینی، قانون به عنوان فصل الخطاب، جهش تولید، امر به معروف و نهی از منکر، بازیابی هویت اسلامی – ایرانی، احیاء جایگاه زبان فارسی، کار فرهنگی دانشجویان و اساتید، حضور جوانان در میدان روشنفکری، احیای هنر انقلابی و سینمای دینی،و استفاده از فرصت فضای مجازی برای جهاد می‌دانند.

چکیده حکمرانی خوب که با مولفه هایی مانند «مشارکت،شفافیت،پاسخگویی، اثربخشی و حاکمیت قانون» بررسی و می تواند الگویی برای توسعه پایدار انسانی با ساز و کار تعامل عملی در سه بخش دولت، بخش خصوصی و جامعه مدنی باشد. بنابراین جامعه باید از طراحی نظام حکمرانی آغاز و تبدیل به یکی از فرآیندها «تمدن سازی اسلامی» گردد. لذا حکمرانی مطلوب باید نظام اجتماعی را به گونه ای سامان دهد تا بسترهای مناسبی را برای رشد آگاهی های فردی و اجتماعی در آن مهیا و زمینه گمراهی در آن کاهش یابد بنابراین حکمرانی مطلوب به معنای فرآیندها و نهادهایی است که به واسطه آن‌ها شهروندان، گروه‌ها و نهادهای مدنی، منافع مدنی خود را دنبال و حقوق قانونی خود را به اجرا و تعهدات‌شان را برآورده می‌سازند. داده های مورد نیاز تحقیق به روش تحلیلی_توصیفی و کتابخانه ایی گرد آوری شده است در پژوهش حاضر که به فرضیه اصلی تحقیق پاسخ داده شده است، با توجه به اندیشه های سیاسی انقلاب اسلامی ایران ظرفیت کافی برای ارایه الگوی بومی حکمرانی خوب وجود دارد؟ بنظر می رسد ظرفیت کافی برای ارایه الگوی بومی حکمرانی خوب در ایران وجود داشته باشد. هدف از ارائه مقاله حاضر؛ بررسی عوامل مؤثر بر حکمرانی خوب مبتنی بر اندیشه های سیاسی انقلاب اسلامی می باشد.

چکیده هدف مقاله حاضر بررسی نقش احزاب در توسعه‌سیاسی و شایسته سالاری در ایران با تأکید بر شایسته ‌سالاری است. به دلیل ارتباط تنگانگ توسعه سیاسی و شایسته سالاری سیاسی در این پژوهش، نقش احزاب بر دو متغیر مورد بررسی قرار گرفته است. پژوهش حاضر توصیفی تحلیلی است و با استفاده از روش کتابخانه‌ای به بررسی موضوع مورد اشاره پرداخته است. یافته‌ها بر این امر دلالت دراد احزاب از طریق ایجاد مشارکت سیاسی، ایجاد مشروعیت سیاسی، جامعه‌پذیری سـیاسی و مدیریت منازعات ملی در توسعه سیاسی تأثیرگذار است. همچنین احزاب با ایجاد توسعه سیاسی زمینه تحقق شایسته سالاری سیاسی را فراهم می کند. در واقع احزاب با ایجاد توسعه سیاسی، از طریق ایجاد بستر حاکمیت و اجرای قانون باعث شایسته سالاری سیاسی می گردد که همین خود نیز به تقویت و توسعه سیاسی کمک می کند. در ایران اما عواملی چون عملکرد ضعیف و فصلی بودن احزاب، موانع قانونی، عدم پذیرش احزاب در فرهنگ سیاسی مردم مانع تاثیرگذاری این نهاد بر فرایند توسعه سیاسی است. نتیجه اینکه یک نظام سیاسی درحال‌توسعه برای جذب و حل تعارضات موجود نوپدید در یک جامعه سیاسی می‌بایست ظرفیت‌ها و گنجایش‌های­ لازمه را توسط سازمان‌ها و سیستم‌های نهادمند در درون خویش به وجود آورد به‌این‌ترتیب بدیهی است­که قوی‌ترین عامل توسعه ایجاد نظام حزبی است، آن‌هم نه هر سازمان و حزبی بلکه تشکیلاتی نهادینه‌شده در طول زمان و بهره‌مند از محتوایی اثربخش و کارآمد و این امری است که در یک جامعه و در یک نظام سنتی به ‌سادگی میسر نیست.

چکیده امروزه حمایت از حقوق افراد در جوامع مختلف، همواره از مهم‏ترین اهداف نظام بین‌المللی حقوق بشر در وضعیت‌های اضطراری بوده است و دولت‌ها ملزم به رعایت اصول و قواعدی هستند که بتوانند میان حفاظت از سلامت ‌عمومی و رعایت تعهدات حقوق بشری خود تعادل منطقی را برقرار کرده و برای هر دو هدف مهم اقدام نمایند. مقابله با شیوع کرونا، مستلزم اتخاذ تدابیری است که در ضمن حمایت از سلامت فردی و عمومی جامعه می بایست با قواعد حقوق بشر انطباق داشته باشد. در عین حال شواهد حاکی از آن است که دولت‌ها برای مقابله با این بیماری وضعیت اضطراری اعلام کرده اند که آزادی های اجتماعی را هم تحت تأثیر قرار داده است. هدف اصلی این پژوهش، بررسی وضعیت چالش‌های حقوق بشر و شهروندی در شرایط خاص شیوع کرونا در نشریه های علمی است. به منظور دستیابی به این هدف، روند پژوهش های صورت گرفته از سال 1975تا ژوئن 2024 با استفاده از تحلیل کتاب سنجی و با کمک نرم افزار وس ویور مورد سنجش قرار گرفت. نگرانی های عمده در این زمینه بیشتر در حوزه حق دسترسی به اطلاعات، دریافت خدمات بهداشتی و درمانی ناکافی، اختلال در کسب و کار، نقض کرامت انسانی و حریم شخصی شهروندان و .... است. در این پژوهش، چالش‌های حقوق بشر و شهروندی در شرایط خاص شیوع کرونا در جمهوری اسلامی ایران مورد تحلیل قرار می گیرد و رهیافت‌هایی در عرصه صیانت از حقوق افراد در راستای مبارزه و کنترل این بیماری با هدف حفظ ابعاد حقوق بشری ارائه می‏شود.

چکیده امروزه تعدد وتکثر نظریه های انقلاب به حدی است که دسته بندی و فهم خود این نظریه ها به نوعی کار علمی تبدیل شده است. یک دسته بندی متداول از نظریه های انقلاب که ریشه در نظریه های جامعه شناختی دارد دوگانه‌ی ساختاری-فرهنگی یا ساختار-کارگزار است. در این دسته بندی نظریه های انقلاب یا با رویکرد ساختاری به تبیین انقلاب می پردازند یا با رویکرد فرهنگی و کارگزاری. حول این دوگانه و اعتبار آن مباحث گسترده ای صورت گرفته است. این متن بررسی فرهنگی و ساختاری از انقلاب را در ارتباط تنگاتنگ با دو گزاره انقلاب ها فرا می رسند و انقلاب ها ساخته می شوند قرار داده و از رهگذر برقراری این ارتباط به تعیین جایگاه هر یک از دو رویکرد فرهنگی و ساختاری و سپس بازتعریف موقعیت دو گزاره مذکور می پردازد. به عبارتی از برقراری عامدانه چنین ارتباطی به عنوان یک روش سود می جوید تا به درک روشن تری از آن دست یابد.

چکیده یکی از مسائل بنیادین در تاریخ فلسفه، بررسی مبانی فلسفی اخلاق است که تأثیرات آن فراتر از حوزه اخلاق، به حوزه‌هایی مانند فلسفه سیاست نیز کشیده شده است. در سنت فلسفی گذشته، حکمت به دو شاخه نظری و عملی تقسیم می‌شد؛ حکمت نظری به شناخت حقایق هستی و حکمت عملی به بررسی ارزش‌ها و بایدها در حوزه اخلاق و سیاست (تدبیر مدن) اختصاص داشت. مسئله اساسی در این زمینه، بررسی "منطق" حاکم بر حکمت عملی است. در حالی که منطق برهانی بر حکمت نظری حاکم است، این پرسش مطرح می‌شود که آیا در حکمت عملی نیز می‌توان از منطق قیاس برهانی بهره گرفت؟ این مقاله با هدف بررسی جایگاه فطرت در فلسفه اخلاق از دیدگاه شهید مطهری و تبیین مبانی اخلاق اسلامی تدوین شده است. سؤال اصلی پژوهش این است که چگونه می‌توان بر اساس نظریه فطرت، اصول اخلاقی کلی و پایدار را تبیین کرد؟ فرضیه مقاله بر این استوار است که شهید مطهری با تکیه بر فطرت انسانی و دوگانگی وجودی انسان (بُعد سفلی و بُعد عِلوی) اخلاق را به‌عنوان مجموعه‌ای از بایدهای کلی با ریشه در بُعد علوی انسان معرفی می‌کند. روش پژوهش، تحلیلی و توصیفی است و بر مبنای بررسی آثار شهید مطهری و تحلیل مفهومی نظریات وی صورت گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهند که مطهری نظریه فطرت را نه‌تنها برای تبیین اخلاق، بلکه به‌عنوان پاسخی به چالش‌های نسبیت‌گرایی اخلاقی و نظریات پراگماتیستی مطرح می‌کند. در نهایت، اصول اخلاقی از دیدگاه وی بر اساس یک مبنای مشترک انسانی و در راستای کمال معنوی انسان قابل توجیه‌اند.

چکیده با مطرح‌شدن ذهن انسان به‌عنوان عرصه جدید نبرد و تغییر ماهیت جنگ‏ها‏‏‏، دامنه فعالیت‏‏‏‏ها ‏از حوزه‏های فیزیکی و اطلاعاتی به حوزه درک و آگاهی انتقال‌یافته و مغز انسان به صحنه نبردی جدید تبدیل‌شده است. برگرفته از موارد فوق و باهدف ایجاد تحول در نحوه نگرش به محیط پیرامون و زمینه‌سازی برای انجام اقداماتی خاص، فرایندی ‌برنامه‌ریزی‌شده و هدفمند تحت عنوان «جنگ شناختی» صورت می‌پذیرد. بر این اساس تدوین هرگونه ‏‏خط‏مشی جهت مقابله با جریانات جنگ شناختی دشمن در فضای سایبر مستلزم طراحی یک مدل مفهومی واقع‌گرا و قابل‌اجرا می‌باشد. این پژوهش بامطالعه تحقیقات انجام‌شده مرتبط، بررسی ادبیات موضوعی، شناسایی تهدیدات مرسوم و استخراج مفاهیم مشترک با طرح این پرسش که «الگوی ‏‏خط‏مشی ‏گذاری مقابله با جنگ شناختی دشمن در فضای سایبر چیست و چه مدلی را می‌توان از این مطالعه ترسیم کرد؟» تلاش می‌کند با به‌کارگیری روش تحقیق کیفی از نوع زمینه بنیاد (GT)، مدل مفهومی جهت تدوین الگوی ‏‏خط‏مشی ‏گذاری مقابله با جنگ شناختی دشمن در فضای سایبر را‏‏‏ منطبق با دغدغه‏های بومی و به‌منظور جلوگیری از غافلگیری راهبردی و پرهیز از موازی کاری‏های معمول ارائه نماید. مهم‌ترین روش‌های گردآوری اطلاعات در این پژوهش مطالعات کتابخانه‌ای و پژوهش‌های میدانی است و مدل مفهومی حاصل‌شده دارای سه بخش اصلی شامل جنگ شناختی، فضای سایبر و فرایند خط‌مشی گذاری می‌باشد.

چکیده فهم رویدادهای تاریخی از پیچیدگی خاصی برخوردار است. این رُخدادها پس از وقوع با خوانشهای متفاوتی مواجه میشوند. برای حل این مشکل رویکردهای فلسفی به کمک علاقمندان تاریخ آمده است. در میان رویدادهای متکثر جامعه معاصر ایران، واقعه ششم بهمن سال 1360 شهر آمل را باید یکی از رویدادهای مهم تاریخ انقلاب به شمار آورد که از قضا دقیقاً در سطح «چیستی» با توصیفهای مختلفی روایت شده است. در این پژوهش تلاش شده تا با استفاده از آموزه های هرمنوتیک به بررسی چیستی این رویداد پرداخته شود. بر اساس یافته های این پژوهش روایت حماسه-گونه این حرکت به دلایل مختلف از اعتبار بیشتری برخوردار است. بر اساس یافته های پژوهش از متن رخداد که طبیعتاً دستخوش روایتهای متکثر رسمی و غیررسمی شده، موضوعاتی چون «جایگاه نامساعد حرکتهای چپ در میان مردم مازندران و آمل در آن بازه زمانی»، «درگیری فراگیر کشور در جنگ تحمیلی»، «جایگاه مطلوب امام به عنوان رهبر جمهوری اسلامی در میان مردم استان مازندران و شهر آمل»، در زمینه رُخداد یاد شده امکان صحت روایت حِماسه گونه از این رویداد را تقویت میکند.

چکیده این مقاله به تحلیل عناصر و نشانگان هویتی در منظومه سیاسی جمهوری اسلامی ایران می‌پردازد. نظام جمهوری اسلامی بر مبنای اصول ارزشی و ایدئولوژیک خاصی استوار است که هر یک نقش مهمی در شکل‌گیری هویت ملی، انقلابی، دینی، منطقه‌ای و بین‌المللی ایفا می‌کنند. نشانگان هویتی شامل بیگانه‌هراسی و غرب‌ستیزی، حمایت از مستضعفین و مقاومت در مقابل سلطه‌گری، اسلام سیاسی شیعی، استقلال‌طلبی، تکلیف‌گرایی، جهان سوم‌گرایی، قاعده نفی سبیل و اصل دعوت است که در تکوین سیاست خارجی ایران نقش کلیدی دارند. این عناصر نشان می‌دهند که هویت نظام، نه صرفاً مبتنی بر مبانی ملی، بلکه بر اصول دینی، ایدئولوژیک و انقلابی استوار است و پیوند عمیقی با آرمان‌های عدالت‌خواهانه و ضد استعماری دارد. تأکید بر این نشانگان موجب شده است که سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، همزمان هم در مسیر حفظ استقلال و حاکمیت ملی مانده و هم در پی گسترش ارزش‌های دینی و انقلابی در سطح جهانی باشد. بنابراین، عناصر هویتی در منظومه سیاست خارجی، نه تنها در تأمین هویت داخلی بلکه در برخوردهای بین‌المللی و روابط منطقه‌ای این نظام تأثیرگذار هستند و نقش تعیین‌کننده‌ای در ساختار و روندهای سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایفا کرده‌اند

چکیده جهان تشیع به‌عنوان یکی از مهم‌ترین جوامع مذهبی و سیاسی در سطح جهانی، همواره تأثیرات عمیقی بر تحولات سیاسی، اجتماعی و اقتصادی در مناطق مختلف داشته است. تأثیرات این جهان از لحاظ تاریخی، مذهبی، فرهنگی و ژئوپلیتیکی در تحولات منطقه‌ای و جهانی به‌ویژه در جهان اسلام به‌وضوح قابل مشاهده است. از این‌رو، درک ابعاد مختلف ژئوپلیتیک تشیع نه‌تنها به درک بهتر روابط داخلی و خارجی جوامع شیعی کمک می‌کند، بلکه ابزاری ضروری برای تحلیل و پیش‌بینی سیاست‌های جهانی و منطقه‌ای در دنیای امروز به‌شمار می‌رود. مقاله حاضر با هدف بررسی ابعاد مختلف ژئوپلیتیک جهان تشیع و نقش آن در سیاست‌های منطقه‌ای و جهانی نوشته شده است. این اثر قصد دارد تا علاوه بر تحلیل موقعیت جغرافیایی جوامع شیعه در بستر تحولات تاریخی، اجتماعی و فرهنگی، به‌طور خاص به بررسی نقش تشیع در استراتژی‌های جهانی، قدرت‌های بزرگ و روابط بین‌المللی بپردازد. در این راستا، مفاهیم و الگوهای نظری ژئوپلیتیکی از منظر تشیع، روابط این جوامع با کشورهای غیرشیعی و تأثیر متقابل دین و سیاست در تعیین موقعیت استراتژیک کشورهای شیعی در عرصه جهانی مورد بحث و تحلیل قرار می‌گیرد.یکی از ویژگی‌های برجسته این کتاب، تمرکز بر فهم عمیق و جامع از نقش تشیع در ساختارهای سیاسی جهانی است. در واقع، با تحلیل روابط جغرافیایی و تاریخی شیعیان و دولت‌ها، می‌توان دیدگاه‌های جدیدی در ارتباط با چگونگی تأثیرگذاری قدرت‌های شیعی در تحولات جهانی و درگیری‌های منطقه‌ای به‌دست آورد. برای پژوهشگران، دانشجویان و علاقه‌مندان به مطالعات اسلامی و سیاسی، این کتاب می‌تواند ابزار مفیدی باشد تا به تحلیل‌های ژئوپلیتیکی جهان تشیع و روابط پیچیده آن با قدرت‌های جهانی پرداخته و به‌ویژه از منظر تاریخی و استراتژیک، وضعیت تشیع را در معادلات سیاسی فعلی درک کنند.

چکیده درگیری و نبرد در سوریه یک درگیری منطقه‌ای و بین‌المللی است. در این درگیری دو محور سیاسی با دو طرح و رویکرد حضور دارند. در یکی از این دو طرح راه مقاومت و مبارزه با دشمنان امت و خصوصاً دشمن اصلی رژیم صهیونیستی برگزیده شده است و در طرح دیگر، طرحی است برای سلطه و حفظ برتری رژیم صهیونیستی بر منطقه که دولت آمریکا و هم پیمانان منطقه‌اش رهبری آن را برعهده گرفته‌اند. با در نظر گرفتن بعد منطقه‌ای بحران سوریه، شیعیان با ورود به بحران سوریه در سطح منطقه‌ای توانست تأثیرگذار شود. رسیدن موج خیزش عربی به سوریه و شروع اعتراضات داخلی و گسترش بحران، این کشور را صحنه ای برای مبارزه گروه‌های متعدد نظامی با یکدیگر و دولت علوی، یکه تازی گروه‌های شبه نظامی خارجی مانند داعش، دخالت مستقیم و غیر مستقیم قدرتهای منطقه ای و رویارویی قدرت‌های جهانی مبدل ساخته است. پژوهش حاضر با طراحی این سؤال که گفتمان انقلاب اسلامی پس از 2011  چه تأثیری بر محور مقاومت و شیعیان سوریه داشته است، این فرضیه را مطرح کرده است که گفتمان انقلاب اسلامی 2024- 2011 به بعد در ساختار سوریه نقش فعال داشته و بر تقویت محور مقاومت تأثیر مثبتی داشته­اند. شیعیان سوریه با برخورداری از جمعیت حداقلی، اتخاذ موضع ضد اسرائیلی، عدم ‌برخورداری از پشتوانه قوی اقتصادی و روبه‌رو شدن با اجماع جهانی علیه دولت بشار اسد، توانسته­اند با انتخاب راهبرد تدافعی و بهره‌مندی از سیاست های سازنده و مسامحه گرایی و پیگیری اصلاحات اجتماعی و اقتصادی گسترده و پرهیز از فرقه‌گرایی، در جهت بهبود جایگاه محور مقاومت در سوریه گام بردارند.

چکیده ایران و عربستان سعودی دو بازیگر برتر منطقه و رقیب یکدیگر در غرب آسیا محسوب می‌شوند. در این رابطه، تحولات عراق یکی از بازتاب‌های مهم سیاست‌های هماوردی تهران و ریاض محسوب می‌شود. تحولات سیاسی و امنیتی 2003در عراق، منجر به افزایش نقش و نفوذ ایران در سپهر سیاسی این کشور شد. در این راستا، عربستان تلاش نمود تا ضمن افزایش حوزه نفوذ و گسترش قلمروی ژئوپلیتیکی خود در عراق، از فراگیری نفوذ مادی و معنوی ایران در این کشور که به زعم سعودی ها نخستین دولت شیعه عربی و از حلقه های مهم محور مقاومت است، جلوگیری به عمل آورند. لذا هدف اصلی این پژوهش، تجزیه‌وتحلیل سیاست‌ها و سازوکارهای تقابل جویی عربستان با اقدامات امنیت زای ایران و محور مقاومت در سپهر سیاسی عراق نوین می‌باشد. برای تحقق هدف اصلی از روش توصیفی-تحلیلی و از چارچوب نظری موازنه تهدید استفاده شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که سعودی ها عراق را جزئی از محور مقاومت می‌دانند. با نفوذ جمهوری اسلامی ایران در این کشور مخالف هستند. از دیدگاه آنها تداوم نفوذ ایران در عراق نه تنها جایگاه منطقه‌ای جمهوری اسلامی را ارتقا می‌دهد بلکه به تغییر موازنه قدرت به سود محور مقاومت منجر می‌شود. لذا با حمایت از اهل سنت، شیعیان سکولار، ایجاد بدبینی در رسانه‌ها بر ضد ایران، تلاش برای ایجاد ناامنی با تحریک داعش به حمله به عراق، نزدیکی به رژیم صهیونیستی و آمریکا با هدف تضعیف موازنه قدرت به ضرر جمهوری اسلامی ایران و محور مقاومت گام برداشته‌اند. 

چکیده با توجه به عضویت جمهوری اسلامی ایران در این سازمان‌ها، جایگاه ایران در نظام بین‌المللی حفاظت از محیط‌زیست دریایی و هوایی و نحوه تعامل میان تعهدات بین‌المللی و الزامات حاکمیت ملی مورد توجه قرار گرفته است. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، اسناد حقوقی و کنوانسیون‌های بین‌المللی مرتبط انجام شده است. بررسی صلاحیت آیمو و ایکائو نشان می‌دهد که این سازمان‌ها با تدوین استانداردها و مقررات فنی در حوزه حمل‌ونقل دریایی و هوایی، نقش مهمی در ارتقای ایمنی و کاهش آلودگی‌های زیست‌محیطی ایفا می‌کنند. آیمو با هدف ایجاد کشتیرانی ایمن و جلوگیری از آلودگی دریاها و ایکائو بر اساس مفاد کنوانسیون شیکاگو با تأکید بر اصول حقوق بین‌الملل هوانوردی، از جمله اصل حاکمیت دولت‌ها بر قلمرو هوایی، چارچوب‌هایی برای همکاری بین‌المللی در حفاظت از محیط‌زیست ارائه کرده‌اند. جمهوری اسلامی ایران نیز به‌عنوان عضو این سازمان‌ها در جهت هماهنگی مقررات داخلی با استانداردهای بین‌المللی و اجرای الزامات زیست‌محیطی گام برداشته است. در حقوق بین‌الملل محیط‌زیست، اصل حاکمیت دولت‌ها در کنار مسئولیت آن‌ها در جلوگیری از ورود خسارت زیست‌محیطی به سایر کشورها مورد شناسایی قرار گرفته است. ازاین‌رو، صلاحیت آیمو و ایکائو را می‌توان نه در تعارض با حاکمیت دولت‌ها، بلکه در چارچوب همکاری بین‌المللی برای حفاظت از محیط‌زیست تحلیل کرد؛ امری که برای کشورهایی مانند جمهوری اسلامی ایران نیز مستلزم تقویت سازوکارهای حقوقی و اجرایی در سطح ملی است.

چکیده نهضت مشروطه جایگاه ویژه‌ای درتاریخ سیاسی معاصر ایران دارد. در روند تحولات نهضت مشروطه شکل‌گیری ائتلاف گسترده‌ای از کنشگران قابل مشاهده است. روحانیون، بازاریان، روشنفکران و حتی اقلیت‌های مذهبی و قومی در شکل گیری این انقلاب دخیل بوده‌اند. با این‌حال نتیجه نهایی این انقلاب چیزی متفاوت از هدف گروه‌ها و احزاب و سازمان‌ها بوده است. بنابراین سئوالی که در اینجا پیش می‌آید این است که با رویکرد جامعه شناختی جایگاه کارگزاران مشروطه در شکست این جنبش را چگونه می‌توان تحلیل و بررسی کرد؟ فرضیه تحقیق این است که تضادهای داخلی و تناقض‌های آشکار در کنش ورزی گروه‌های دخیل در این انقلاب عامل اصلی شکست این جنبش محسوب می‌شود. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که عدم تعریف درست از مشروطه، دگردیسی مشروطه خواهی به شکل گیری دولت نوساز در قالب فرد قدرتمند(در اینجا رضاشاه)، تناقض‌ها و دودستگی‌های در کارگزاران مشروطه، دخالت قدرت‌های خارجی و تحت کنترل قرار دادن روند تحولات مشروطه باعث عدم موفقیت این نهضت شده و نتیجه نهایی آن تولد یک دیکتاتوری جدید از دل آن بود. روش تحقیق در پژوهش کنونی، کیفی است و تجزیه و تحلیل داده‌ها به صورت توصیفی –تحلیلی در قالب الگوی جامعه شناسی تاریخیِ تفسیری صورت گرفته است.

چکیده پژوهش حاضر باهدف بررسی رابطه بین فعالیت‌کاربران درشبکه‌های اجتماعی تلگرام و اینستاگرام و کنشگری سیاسی آنان در شهرهای تهران به‌عنوان پایتخت سیاسی- اقتصادی و قم به‌عنوان پایتخت‌ فرهنگی-مذهبی کشور انجام‌شده است. این مطالعه با استفاده از روش ترکیبی شامل مطالعه کتابخانه‌ای و پیمایش با استفاده از ابزار پرسشنامه، انجام ‌شده است. اعتبار پرسشنامه با روش اعتبار صوری و پایایی آن به‌وسیله آلفای کرنباخ محاسبه‌شده است. جامعه آماری این پژوهش، کلیه کاربران عضو شبکه‌های اجتماعی تلگرام و اینستاگرام بالای 15 سال ساکن شهرهای تهران و قم می‌باشندکه با استفاده از فرمول نمونه‌گیری کوکران768 نفر به‌عنوان نمونه تعیین و با استفاده از نمونه‌گیری خوشه‌ای انتخاب شدند. نتایج این تحقیق نشان‌دهنده ارتباط معناداری بین دو متغیر میزان فعالیت در شبکه‌های اجتماعی و کنشگری سیاسی کاربران می‌باشد و میزان آماره اسپیرمن در سطح معناداری95 درصد 0.24 می‌باشد. در حال حاضر و بر اساس اظهارات پاسخگویان، کاربران اقدام به‌کنشگری سیاسی متعارف می‌نمایند. بااین‌حال در صورت بسته‌شدن مجاری قانونی به‌منظورکنشگری سیاسی، می‌توان پیش‌بینی نمود که شیوه‌های غیرمتعارف کنشگری نظیر نافرمانی مدنی، اعتراضات، اعتصابات و ... از سوی کنشگران به کار بسته شود.