جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی

چکیده الگوی نظام سیاسی در هر جامعه همواره تحت تأثیر باورها و ارزش­های آن جامعه قرار دارد. این موضوع در جامعه ایران پس از انقلاب اسلامی سال 1357، شکل برجسته­تری به خود گرفته است. در همین راستا پژوهش حاضر با مورد مطالعه جامعه دانشجویان رشته­های علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی دانشگاه شیراز، درصدد بررسی تأثیر باورها و ارزش­های مذهبی بر شکل­گیری و تحقق الگوی مردمسالاری دینی می­باشد. براساس فرمول کوکران تعداد 332 نفر بعنوان حجم نمونه به روش نمونه­گیری تصادفی ساده انتخاب شده­اند و به روش t تک نمونه­ای مورد تحلیل قرار گرفته­اند. یافته ها نشان می­دهد تحقق الگوی مردمسالاری دینی تحت تأثیر نگرش مردم جامعه ایران نسبت به مؤلفه ­های این الگو قرار دارد. همچنین از منظر دیپلماسی عمومی، تحقق الگوی مردمسالاری دینی به منزله پذیرش شکل متمایزی از اداره جامعه است که می­تواند عاملی برای گسترش اندیشه انقلاب اسلامی نیز تلقی شود. از این منظر، صدور الگوی مردمسالاری دینی به منزله صدور ارزشهای انقلاب اسلامی در مرحله جدید انقلاب اسلامی است. استدلال دیگری که مطرح است اینکه پیوند دین و ارزشهای سیاسی توسط انقلاب اسلامی، الگوی خاص و متمایزی است که به طور واضح، نفی تبلیغ الگوی سکولاریسم از یک طرف و نفی ناکارآمد نشان نقش دین در اداره جوامع اسلامی از طرف دیگر است. 

چکیده آیت‌الله عبدالله جوادی‌آملی از اندیشمندان معاصری است که در بسیاری از حیطه‌های مختلف علوم‌انسانی-اسلامی از جمله در حوزه کلام‌سیاسی صاحب سخن و نظر بوده و شخصیت علمی وی به جهت جامعیت نسبی در دین‌شناسی و نیز در پردازش مسایل کلام‌سیاسی و ورود در سیاست عملی و نظری در قواره عالم دینی شایسته تحلیل و بررسی از زوایای گوناگون از جمله مساله تاثیر محیط بر آن است. بر این پایه سوال اصلی آن است که تاثیر فضا و محیط بر شخصیت علمی جوادی آملی(با تاکید بر کلام‌سیاسی) چیست؟ دیدگاه مقاله در قالب الگوی اسکینر نسبت به زمینه های عینی بر این مبنا استوار است که پرسش اینکه ما چه کسی هستیم متوقف بر پرسش ما کجا هستیم است. بر این پایه محیط خانواده، زندگی و تحصیل در آمل، تهران و قم به عنوان بخشی از زمینه‌های عینی تاثیر اساسی در شکل‌گیری شخصیت علمی جوادی‌آملی به‌ویژه در کلام‌سیاسی داشته است. جوادی در آمل جوانه می‌زند و در تهران ساقه علمیش قوام می یابد؛ در قم وسعت و تکامل و شاخ‌و‌برگ می‌گیرد. بر این اساس محیط خانواده کشش روحی برای علم‌آموزی دینی، محیط آمل جرقه های گرایش به تفسیر و کلام و حکمت در کنار دروس متداول حوزوی، محیط تهران کانالیزه کردن او و سوق دادنش به سوی این سه دانش و محیط قم اعتلا و تکامل و ریشه دار کردن او در زمین تفسیر و کلام و حکمت را رقم زده است. امری که برای او جامعیت نسبی در دین‌شناسی را به ارمغان آورده است.

چکیده انقلاب اسلامی ایران به‌عنوان گسستی نهادی در مسیر توسعه ایران، نه به‌سوی نظم دسترسی باز، بلکه با بازتولید نظم دسترسی محدود در چارچوب ساختارهای سنتی-مذهبی تثبیت شد. این پژوهش با بهره‌گیری از چارچوب نظری داگلاس نورث، به تحلیل نقش چهار بازیگر کلیدی پس از انقلاب -روحانیت و نهادهای انقلابی، جبهه ملی و نهضت آزادی، جریان چپ، و تکنوکرات‌های بازمانده از رژیم پهلوی- در تداوم توسعه‌نیافتگی ایران می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهند که روحانیت، به‌واسطه بهره‌مندی از سرمایه اجتماعی گسترده و شبکه‌های نهادی غیررسمی قدرتمند، توانست نهادهای رسمی جدید را تثبیت کرده و منابع قدرت را در قالب نظم دسترسی محدود به انحصار خود درآورد. در مقابل، سایر بازیگران به دلیل فقدان شبکه‌های نهادی ریشه‌دار، محدودیت در مشروعیت اجتماعی، و ناتوانی در ایجاد یا تقویت نهادهای کارآمد، از صحنه قدرت حذف شدند. تداوم وابستگی به نهادهای سنتی-مذهبی، هزینه‌های بالای مبادله، و محدودیت در رقابت نهادی، از موانع اصلی شکل‌گیری نظم دسترسی باز و دستیابی به توسعه پایدار در ایران بوده است.

چکیده در نظام نظارت الهی، خداوند متعال و فرشتگان الهی، ناظر بر اعمال، رفتار و نیات انسان­ها می­باشند و به انسان گوشزد می­شود که خدا و فرشتگان در همه حال ناظر بر او هستند. اسلام دینى کامل و پاسخگوى تمام نیازهاى تکاملى و موجب سعادت و کمال انسان است در نتیجه کارگزاران و مدیران نظام اسلامی را به داشتن یک نظارت دقیق و عادلانه سفارش می­کند؛ چرا که پایداری و سلامت هر دولتی وابسته به وجود نظام نظارتى جامع می­باشد. جمهوری اسلامی ایران نظامی کارآمد مبتنی بر مبانی اسلامی و مشروعیت آن الهی و مردمی است و در نتیجه، نظارت بر دولت در این نظام از استحکام و ضمانت اجرای بیشتری برخوردار است که در این مقاله با روش توصیفی تحلیلی به این یافته می­رسد که سیاستگذاری نظارت بر اعمال دولت در جمهوری اسلامی ایران دارای مبانی شرعی (قرآن، سنت، احادیث و روایات) و حقوقی (قانون اساسی، احکام و فرامین مقام رهبری، قوانین عادی، قواعد حقوقی بین‌المللی، مقررات اداری، رویه قضایی، اصول کلی حقوقی و عرف و عادت) می­باشد که سبب قوام نظارت در نظام اسلامی شده است.

چکیده اجرا کردن قضاوت عادلانه از اصول و اساس جامعه اسلامی می‌باشد. و با توجه به نقش بسزای قضاوت عادلانه در تحقق الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، در این پژوهش به مبانی اخلاق حرفه‌ای قضا در تمدن اسلامی پرداخته می‌شود. شرایط قضاوت در جامعه اسلامی، به‌گونه‌ای وضع شده است که جان و مال و ناموس مردم به دست افراد ناشایست نیفتد و حقوق فرد و جامعه فدای غرض‌ورزی‌ها و خواسته‌های شخصی یا گروه‌های سودجو و منحرف نشود. پس از بررسی و تحلیل می‌توان گفت: از طریق قرآن کریم و سیره معصومین(ع)می‌توان شاخصه‌های مهم اخلاق حرفه‌ای قضا را استخراج کرد، که شامل: رعایت انصاف در دادرسی همراه با اخلاص در عمل و تهذیب نفس، خوش رفتاری و برخورد نیکو، رعایت مساوات و عدالت در دادگری و اجرای حکم، مسئولیت‌پذیری و پاسخ‌گویی نسبت به صاحبان حق، قاطعیت در قضاوت و برخورد با خاطیان. در این پژوهش به روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، سعی شده در زمینه‌های فردی و ساختاری اخلاق حرفه‌ای قضا پس از انقلاب اسلامی مورد بررسی قرار گرفته و در نهایت پیشنهاد ارائه گردد.

چکیده پژوهش حاضر به بررسی وضعیت مشارکت اجتماعی زنان در بین اقوام استان گلستان و تبیین موانع جامعه شناختی آن پرداخته است. در این پژوهش با توجه به فرض‌های تحقیق جهت تجزیه و تحلیل از نرم افزار Spss-26 در دو سطح آمار توصیفی و استنباطی استفاده شده است. بر اساس نتایج تحقیق، میزان شاخص اجتماعی 57.98 درصد، فرهنگی 60.97 درصد، ساختاری 54.92 درصد، شخصیتی 53.51 درصد و میزان مشارکت اجتماعی نیز 26.39 درصد است. بنابراین مشخص است که میزان بعد فرهنگی بیش از سایر ابعاد است.

نتایج نشان داد چهار متغیر مستقل اصلی، به میزان 39 درصد با متغیر وابسته یعنی مشارکت اجتماعی رابطه دارند. از سوی دیگر توانسته‌اند 14 درصد تغییرات آن را پیش‌بینی کنند. همچنین مدل رگرسیونی نیز برازندگی لازم را دارا می‌باشد. اما مقادیر تأثیر نشان می‌دهد دو متغیر موانع فرهنگی به میزان 0.23 و موانع شخصیتی به میزان 0.21 بر مشارکت اجتماعی تأثیر گذار است. پس از چهار فرضیه دو مورد تأیید و دو مورد رد می‌شود. همچنین دو بعد موانع فرهنگی، به میزان 35 درصد با متغیر وابسته یعنی مشارکت اجتماعی رابطه دارند. از سوی دیگر توانسته‌اند 12 درصد تغییرات آن را پیش‌بینی کنند. همچنین بر اساس نتایج مشخص گردید صرفاً متغیر تحصیلات با مشارکت ارتباط دارد به طوریکه هرچه میزان تحصیلات افزایش می‌یابد، میزان مشارکت رسمی (0.22)، غیررسمی (0.24) و شاخص کل مشارکت (0.26) افزایش می‌ِیابد. متغیرهای سن و درآمد رابطه‌ای ندارند.

چکیده پژوهش حاضر که تاکنون در پردازش‌های جامعۀ آکادمیک مسبوق به سابقه نبوده است، می‌کوشد تاثیراتِ دگرگونی‌های منبعث از عصر هوش مصنوعی را در حوزۀ سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران مورد بررسی قرار دهد تا در این برهه از زمان که به تعبیر نویسنده‌گان، سیاست خارجی ایران با پارادایمْ شیفت مواجه شده است این حیطه را از تک‌نوازی‌ها و تک‌گویی‌های کلاسیک به دور سازد. فرضیه اصلی نوشتار حاضر این است که تحولات مربوط به عصر فوران داده‌ها، سیاست خارجی ایران در قبال این ساختارِ منبعث از تطور الگوواره‌ای هوش مصنوعی نقش تعیین کننده‌ای در سیاستگذاری خارجی کشورمان ایفا کرده است. استدلال اصلی نویسندگان این است که رویکرد داده‌بنیاد ایران نسبت به ساختار نظام بین الملل و تلاش برای برهم زدن آن، جایگاه مؤثری در بینشِ فرامرزی جمهوری اسلامی ایران ایفا می‌نماید. لذا زمانی که منطق داده-ای بر دستگاه فکری و سیاست خارجی کشور حاکم باشد، نگاه‌های کلاسیک نمی‌تواند تداوم پیدا کند و با شروع تغییراتِ سیاسی، اقتصادی، نظامی و ... در وضعیت پساهوش مصنوعی سیاست خارجی الگوریتمی جمهوری اسلامی ایران نیز بایستی مکانیسم‌های طراحی راهبرد ملی را تغییر دهد.

چکیده رهبری اصیل و تحول‌آفرین مبتنی بر ارزش‌های اسلامی، یکی از ارکان اساسی پایداری و تعالی جامعه اسلامی است. در شرایط کنونی که فساد اداری، منفعت‌طلبی و ضعف اخلاقی بسیاری از ساختارهای مدیریتی را تهدید می‌کند، بازگشت به اصولی همچون صداقت، ساده‌ زیستی، عدالت‌ محوری و خدمت بی‌منت به مردم، ضرورتی بنیادین محسوب می‌شود. پرسش اصلی این پژوهش آن است که چگونه رهبری اصیل و تحول‌آفرین بر اساس ارزش‌های اسلامی و اندیشه‌های مقام معظم رهبری می‌تواند بستر اعتماد اجتماعی، انسجام ملی و تعالی سازمانی را فراهم آورد؟ بر اساس فرضیه تحقیق، در صورتی‌که الگوی رهبری در ایران بر مبنای خلوص نیت، عدالت، خودآگاهی، همدلی و التزام عملی به ارزش‌های الهی شکل گیرد، پیامد آن تقویت سرمایه اجتماعی، افزایش کارآمدی سازمان‌ها و حرکت به سوی جامعه توحیدی خواهد بود. یافته‌ها نشان می‌دهد که نظریه‌های رهبری اصیل و تحول‌آفرین در ادبیات مدیریتی غرب، در صورت تلفیق با آموزه‌های اسلامی، قابلیت تبدیل شدن به الگویی بومی و کارآمد برای اداره جامعه اسلامی را دارند. مطالعه اندیشه‌های امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری(مدظله العالی) نشان می‌دهد رهبری اصیل با صداقت، ساده‌زیستی و مردم‌داری، اعتماد اجتماعی را احیا می‌کند و رهبری تحول‌آفرین با ترسیم چشم‌انداز الهی و بسیج نیروهای اجتماعی، مسیر تعالی جامعه را می‌گشاید. در نتیجه، تحقق مدیریت اسلامی نیازمند توجه هم‌زمان به دو بعد اصالت و تحول‌آفرینی است؛ بعد اصالت، مشروعیت و اعتماد مردمی را تضمین کرده و بعد تحول‌آفرینی جامعه را به سوی نوگرایی، پیشرفت و پاسخ‌گویی به نیازهای امروز و آینده سوق می‌دهد.

چکیده با توجه به اهمیت روزافزون فعالیت احزاب سیاسی در جهان سیاست، در حوزه نظری نیز فعالیت این احزاب مورد عنایت پژوهشگران قرار گرفته است. در این راستا محققان به علل پیدایش و توسعه احزاب سیاسی و نحوه فعالیت این احزاب توجه نموده‌اند. هدف از این تحقیق بررسی دیدگاه‌ها و نظریات موجود در این خصوص می‌باشد که در کل در سه دسته قرار می‌گیرند و عبارت‌اند از: «دیدگاه مبتنی بر انتخابات»، «دیدگاه تضاد طبقاتی و شکاف اجتماعی» و «دیدگاه مبتنی بر نوسازی و توسعه سیاسی». این مقاله که از نوع تحلیلی ـ توصیفی است، تلاش دارد که با توجه به پیشینه این موضوع، ضمن ارایه مباحثی مقدماتی در قالب سابقه تاریخی احزاب سیاسی، مختصات و کارویژه‌های آن‌ها و همچنین دلایل عدم موفقیت احزاب سیاسی در ایران، با بهره‌برداری از منابع کتابخانه‌ای، سه دیدگاه فوق‌الذکر را مورد بررسی قرار داده و امکان جمع میان این دیدگاه‌ها را، علی‌الخصوص در مورد فعالیت احزاب سیاسی در ایران، مطرح سازد.

چکیده در این پژوهش تحلیل جامعه‌شناختی اندیشه سیاسی امام خمینی(ره) با تمرکز بر مفاهیم کلیدی مانند ولایت فقیه، استقلال سیاسی و رابطه دین با حکومت انجام شده است. این اندیشه‌ها در چارچوب گفتمان اسلامی و با تأکید بر مشارکت مردمی، عدالت اجتماعی و مبارزه با استکبار جهانی شکل گرفته‌اند. پژوهشهای موجود نشان میدهند که اندیشه سیاسی ایشان مبتنی بر اصولی نظیر حاکمیت قانون الهی، مسئولیت‌پذیری حکومت در قبال مردم و لزوم حفظ هویت اسلامی در مقابل نفوذ فرهنگی غرب است. روش تحقیق در این تحلیل عمدتاً مبتنی بر تحلیل گفتمانی با استفاده از متون اصلی شامل سخنرانی‌ها، وصیتنامه و آثار مکتوب امام خمینی(ره) بوده است. این روش با به‌کارگیری تحلیل زبانی، بررسی زمینه‌های تاریخی-اجتماعی و کشف روابط قدرت در گفتمان سیاسی، امکان درک لایه‌های پنهان اندیشه ایشان را فراهم میکند. همچنین از روشهای کیفی مانند تحلیل محتوای اسناد تاریخی و بررسی اسناد آرشیوی برای بازسازی بستر شکل‌گیری این اندیشه‌ها استفاده شده است. یافته‌های تحقیقاتی حاکی از آن است که گفتمان سیاسی امام خمینی(ره) حول محور مفاهیم شناوری مانند "امت اسلامی"، "استقلال" و "مبارزه با استکبار" سازمان یافته است. این اندیشه‌ها با ایجاد پیوند بین مفاهیم دینی و الزامات حکمرانی مدرن، الگوی نوینی از حکومت دینی تحت عنوان "جمهوری اسلامی" را طراحی کرده‌اند که در آن فقه شیعی به عنوان هسته مرکزی نظام حقوقی-سیاسی عمل میکند. این تحلیل نشان میدهد که چگونه مفاهیم دینی در بافتار سیاسی-اجتماعی معاصر بازتعریف شده و به ابزاری برای بسیج مردمی تبدیل شده‌اند.

چکیده تاب‌آوری اجتماعی که به ظرفیت و توان افراد اجتماع، گروه‌های اجتماعی و جوامع در رویارویی و پیکار با شدائد و امکان برون‌رفت از مضایق اطلاق می‌گردد؛ با دیگر مفاهیم اجتماعی ارتباط یافته و ضمن اثرپذیری از آن‌ها و بر آن‌ها اثرگذار نیز می‌باشد. تحقیق حاضر با طرح این پرسش که «کاهش تاب‌آوری اجتماعی چه نقشی در بروز ناآرامی‌های پاییز ۱۴۰۱ در جمهوری اسلامی ایران داشته است؟»، به کاوش در دستیابی به نقش کاهش تاب‌آوری اجتماعی در شکل‌گیری و بروز ناآرامی‌های پاییز ۱۴۰۱ در جمهوری اسلامی ایران پرداخته است. این پژوهش با بهره‌برداری از روش اسنادی به گردآوری داده‌های مرتبط پرداخته و با اتخاذ روش مطالعه موردی و در چارچوب تحلیل روندی به تحلیل داده‌های جمع‌آوری شده مبادرت ورزیده است. از آن رو که هدف تحقیق حاضر بررسی نقش تاب‌آوری اجتماعی در شکل‌گیری ناآرامی‌های اجتماعی پاییز ۱۴۰۱ در جمهوری اسلامی ایران است؛ اثر منفی مولفه‌های تاب‌آوری اجتماعی؛ هم‌چون سرمایه‌ی اجتماعی، مشارکت سیاسی، اعتماد عمومی، فشار تحریم‌های سیاسی و اقتصادی تحمیلی، بر سطح کیفی تاب‌آوری اجتماعی مورد توجه قرار گرفته است. نقصان مولفه‌های مذکور، از یک‌سو سطح کیفی تاب‌آوری اجتماعی را با کاهش مواجه ساخته و زمینه‌ساز خلق پاره‌ای از علل بروز ناآرامی‌های اجتماعی پاییز ۱۴۰۱ در جمهوری اسلامی گردیده است. از دیگر سو، مولفه‌های مذکور به همراهی روند کاهش تاب‌آوری اجتماعی پرداخته و به برآیند منفی تجمیع کاهش تاب‌آوری اجتماعی و نقصان مولفه‌های مطروحه یاری رسانیده است. از این روی انباشت تقلیل سطح کیفی کاهش تاب‌آوری اجتماعی و نقصان مولفه‌های تاب‌آوری اجتماعی نیز به آفرینش ناآرامی‌های اجتماعی یاری رسانیده است.

چکیده مشارکت سیاسی به‌ویژه مشارکت در انتخابات یکی از مولفه‌های کلیدی در فرآیندهای دموکراتیک است که تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل اجتماعی، اقتصادی و روان‌شناختی قرار دارد. در این تحقیق، به تحلیل و پیش‌بینی میزان مشارکت در انتخابات جمهوری اسلامی ایران با استفاده از مجموعه داده‌های حاصل از یک نظرسنجی عمومی پرداخته شده است. این مجموعه داده شامل 10000 رکورد از ویژگی‌های فردی و اجتماعی نظیر جنسیت، سن، سطح تحصیلات، وضعیت اقتصادی، شغلی و تعاملات رسانه‌ای می‌باشد. برای انجام تحلیل‌های پیش‌بینی، از مدل‌های پیشرفته یادگیری عمیق (شبکه‌های عصبی) و تکنیک‌های یادگیری گروهی مانند درختان تصادفی و تقویتی گرادیان بهره گرفته شده است. نتایج تجربی این تحقیق نشان می‌دهند که تحصیلات، درآمد ماهانه، باورهای سیاسی، تعاملات رسانه‌ای و سطح اعتماد به نظام سیاسی به‌طور معناداری بر تصمیم‌گیری افراد برای مشارکت در انتخابات تأثیر می‌گذارند. علاوه بر این، دقت مدل‌های یادگیری ماشین در پیش‌بینی مشارکت، با استفاده از ویژگی‌های اجتماعی و اقتصادی به میزان قابل توجهی افزایش یافته است. این تحقیق می‌تواند ابزار مفیدی برای تحلیلگران و طراحان سیاست‌های انتخاباتی باشد و به آن‌ها کمک کند تا استراتژی‌های موثرتری برای افزایش مشارکت و بهبود دقت پیش‌بینی‌های انتخاباتی اتخاذ کنند. همچنین، یافته‌های این مطالعه می‌تواند زمینه‌ساز مطالعات آینده در زمینه شبیه‌سازی و پیش‌بینی رفتارهای انتخاباتی باشد.

چکیده تا پیش از وقوع جنگ اول جهانی و سقوط امپراتوری عثمانی، متفکران جهان اسلام اغلب دو مقوله ی دین و دولت را مفاهیمی به هم پیوسته تفسیر می کردند و قائل به جدایی و تفکیک دین و دولت از یکدیگر نبودند. در اواخر دوران امپراتوری عثمانی و اواسط حکومت قاجار، با رشد تفکرات سیاسی غرب در جهان اسلام و بعدها با سقوط این امپراتوری، اندیشه های سیاسی مدرن در میان روشنفکران و نوگرایان مسلمان رشد و گسترش یافت. از قرن نوزده محصلانی که به اروپا رفته بودند، با تاثیرپذیری از اندیشه دولت – ملت ندای جدایی دین از دولت را مطرح کردند. با روی کار آمدن حکومت پهلوی این جریان بیش از پیش تقویت شد و با طیف مذهبیون وارد چالش جدی شد. امام خمینی(ره) که پس از درگذشت آیت الله بروجردی مرجعیت حوزه علمیه را عهده ­دار بود، تلاش کرد تا با ارائه تفسیری جامع­ گرایانه از دین آن را به تمامی ابعاد زندگی انسان پیوند دهد. پژوهش حاضر تلاش دارد تا با طرح این پرسش که منظور از تفسیر جامع­گرایانه امام از اسلام چیست، پاسخ ایشان را در قالب موضوعات عمدتاً سیاسی- اجتماعی تبیین نماید.

چکیده در پژوهش حاضر در پی پاسخ به این سوال هستیم که گونه‌شناسی آمریکاستیزی در منظومه فکری رهبر معظم انقلاب چگونه بوده است؟ فرضیه پژوهش این است که از زمان شکل‌گیری جمهوری اسلامی، آمریکاستیزی یکی از گفتمان‌های حاکم بر دولت و جامعه ایران بوده و شالوده آمریکاستیزی را بیش از هر چیز پدیده شیعه‌گری شکل می‌دهد که برپایه ظلم‌ستیزی، فرهنگ عاشورایی و امید به مهدویت شکل گرفته و نمود آن را می‌توان در بیانات آیت‌الله خامنه‌ای مشاهده نمود. الگوی نظری این پژوهش براساس کوهن و کاتیزنشتاین (2007) است و در این راستا، اطلاعات به روش کیفی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای جمع‌آوری و به شیوه توصیفی-تحلیلی، بررسی و تحلیل شده است. یافته‌ها حاکی از آن است که حمایت از اسلام سیاسی در ایران یک رابطه قوی‌تر از ضدآمریکایی بودن از خود دینداری مسلمان دارد. این ارتباط بین حمایت از اسلام سیاسی و احساسات ضدآمریکایی با استدلال کوهن و کاتزنشتاین که اسلامگرایی را به یک دیدگاه منفی کلی از ایالات متحده یا آنچه که آن‌ها ضدآمریکایی رادیکال می‌خوانند، پیوند دارد. از بعد انقلاب اسلامی، آمریکاستیزی تدریجا به بخشی از هویت جمهوری اسلامی تبدیل شده است. نمود این مسئله را می‌توان در بیانات آیت‌الله خامنه‌ای مشاهده نمود که مبارزه با استکبارستیزی و آمریکا را در راس سیاست خارجی قرار داده است، چرا که شالوده آمریکاستیزی انقلاب اسلامی بیش از هر چیز به پدیده شیعه‌گری بازمی-گردد که برپایه ظلم‌ستیزی و امید به مهدویت شکل گرفته است که کمترین پیام آن را می‌توان در تلاش برای یافتن وضع مطلوب مشخص کرد.

چکیده یکی زمینه های فکری داخلی نهضت مشروطه مدارس بودند که از میان این مدارس می توان از مدرسه رشدیه نام برد که بوسیله یکی از روشنفکران دوره قاجار یعنی میرزا حسن رشدیه با تاثیر از روزنامه اختر در تبریز مدرسه ای به شیوه نوین تاسیس نمود که نقش مهمی را در آگاهی دادن به مردم در پیش از نهضت مشروطه داشت . وی در دوره قاجار جهت آگاهی بخشی به مردم با اشاعه معارف جدید خواستار حکومتی قانونی شد و در این راه با همکاری روشنفکران و فرهنگ دوستان زمان خود مبارزه سختی را با بیسوادی و استبداد حکومتی قاجار شروع نمود و در این راه تمام مصائب و مشکلات را تحمل نموده و در نهایت موفق شد. هدف ازاین پژوهش پرداختن به نقش فرهنگی- اجتماعی مدرسه رشدیه در نهضت مشروطه است. سوال پژوهش این است که مدرسه رشدیه چه نقشی در نهضت مشروطه داشت؟روش تحقیق ،از نوع تاریخی، توصیفی- تحلیلی است. روش گردآوری اطلاعات نیز کتابخانه ای و بررسی اسناد است و در بررسی کتابخانه‌ای منابع دست اولی که راجع به مدرسه رشدیه نوشته شده در اولویت هستند و اصلی‌ترین منابع تحقیق‌اند. یافته‏ ها و نتایج پژوهش، نقش فرهنگی- اجتماعی مدرسه رشدیه در آگاهی بخشی به مردم و همچنین نقش این مدرسه در نهضت مشروطه است.

چکیده انقلاب اسلامی ایران، نهضتی مردمی ـ اسلامی است که اهداف مهمی را برای پیشرفت انسان و جامعه دنبال می کند. گرایش به تبعیض طبقاتی می تواند هستی پذیری برخی از مقاصد متعالی جمهوری اسلامی را با چالش مواجه کند. تمایل به تجمل گرایی، در لایه هایی از صاحبان قدرت، می تواند نوعی از حکمرانی غیر علوی را به نمایش گذارد و مشی غیر الهی و غیر مردمی این سبک از رفتار قادر است مشکلاتی را در مسیر تحقق اهداف انقلاب اسلامی ایجاد کند. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و بررسی دیدگاه ها، سعی در بازشناسی آسیب های گرایش به تبعیض طبقاتی دارد. ارائه تعریفی مشخص از اشرافیت و کاوش راهی برای رفع این آفت و اجتناب از آن؛ از گذرگاه فرهنگ سازی عمومی، توسعه نظارت مردمی و رسانه ای و جایگیری عنصر ساده زیستی، به عنوان یکی از مولفه های اصلی برای حضور در سمتهای جمهوری اسلامی، از جمله اهداف این پژوهش است. ضعف عملکرد نهادهای متولی ازجمله قوه مقننه، قوه مجریه، قوه قضاییه و نهادهای حاکم و همچنین دخالت افراد ذینفوذ و جناح های سیاسی در امر برخورد با تبعیض طبقاتی و اکتفای صرف به سخنرانی، از مهمترین علل رشد تبعیض طبقاتی در جمهوری اسلامی است.

چکیده نگرش و درک نخبگان سیاسی، سهم به سزایی در تدوین نهادها و سازمان های حکومتی در هر دوره از تاریخ سیاسی کشورهای اسلامی بخصوص کشورهای در حال گذار سیاسی داشته است. در این دوره از جنبش های اسلامی نوین در کشورهای مسلمان، نقش و اثر گذاری نخبگان سیاسی از اهمیت بالایی برخور دار بود. ضرورت و اهمیت این نقش در چگونگی تبیین و تفسیر مفاهیم، ارزش ها، نهادها، ارکان، قوانین، مدیریت، کارآمدی، مقبولیت و در نهایت مطلوبیت حکومت متاثر از بینش نخبگان سیاسی بخوبی مشهود می باشد. روش تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی و مبتی بر روش گردآوری کتابخانه ای است. مقاله به این سئوال مهم و اساسی می پردازد که نقش نخبگان سیاسی در نهادینگی جنبش های اسلامی نوین در جهان اسلام چگونه می باشد؟ فرضیه اصلی بر اینست که ماهیت راهبردی و مدیریت نخبگان سیاسی در جنبش های اسلامی نوین با توجه به تصمیم سازی مطلوب، خودباوری سیاسی، تقویت هویت اسلامی و نهاد سازی کارآمد در جنبش های اسلامی منجر به طراحی مدل حکومت های اسلامی اصیل و انقلابی می گردد. با توجه به عدم نگرش و درک همه جانبه نخبگان سیاسی از آموزه ها و مفاهیم اصیل اسلامی،بدعت گذاری در تصمیمات سیاسی، انحراف در مسیر هویت سازی قیام های مردمی، بسیاری از جنبش های اسلامی در جهان اسلام با مشخصه عدم نهادینگی مواجه شده اند.

چکیده در این مقاله ضمن معرفی دیپلماسی اقتصادی تلاش شده‌است تا نقش وجایگاه آن درپذیرش قطعنامه۵۹۸ از سوی جمهوری اسلامی ایران مورد بررسی قرار گیرد.در جنگ ایران وعراق که یک جنگ تمام عیاربود،ایران کوشید تا درکنار عملیات نظامی، با اتخاذ سیاستهای اقتصادی مناسب، ضمن حفظ مرزها،حکومت را از هرگونه خطری در سایر زمینه‌ها حفظ کند؛ بدین ترتیب یکی از سیاست‌های اقتصادی ایران دراین دوره دیپلماسی اقتصادی بود که به دنبال فشارهای داخلی اقتصادی وتحریم اقتصادی ایران توسط غرب،با پذیرش قطعنامه۵۹۸ به عنوان یک راهکار برای مقابله با تحریم‌های اقتصادی از طریق کاهش آسیب پذیری وافزایش بازدارندگی اقتصادی اعمال شد.بنابراین این پژوهش بنادارد به این سؤال پاسخ دهد که دیپلماسی اقتصادی درپذیرش قطعنامه ۵۹۸ چه نقشی داشته است؟مقاله حاضربا روش توصیفی-تحلیلی این فرضیه را مطرح می کندکه«دیپلماسی اقتصادی به عنوان ابزاری برای تأمین منافع طراحان وبازیگران دولتی درچهارچوب فضای جریان ها،با شناسایی طرفیت‌های اقتصادی داخل ایران نقش بسیارمهم واستراتژیکی درپذیرش قطعنامه ۵۹۸داشته است».

چکیده پرسش اصلی پژوهش آن است که در بستر شرایط و وضعیت اقتصادی، سیاسی، مدیریتی و اجتماعی کشور انگاره ها یا ایستارها چه تاثیری بر مشارکت سیاسی دانشجویان در انتخابات ریاست جمهوری سال 1400 و ارزیابی آنها از انتخابات کنونی و انتخابات در آینده داشته است؟ این پژوهش با روش پژوهش پیمایشی توصیفی و با تکنیک پرسشنامه ای در دو شکل باز و بسته انجام شده است.. یافته های پژوهش در هر دو پرسش نامه باز و بسته با محور های چندگانه نشان دادند که عوامل و شرایط نامطلوب و بد اقتصادی کشور از بالاترین تاثیر در ایجاد انگاره و جهت گیری رفتاری در انتخابات ریاست جمهوری و ارزیابی منفی به نتایج انتخابات و احتمالا استمرار آن در آینده داشته اند. در جایگاه بعدی، عوامل دیگر قرار دارند که مهمترین آنها عبارتند از: مدیریت و مدیران ضعیف و ناکارامد یا کمتر کارامد، عدم شفافیت و فساد در نظام سیاسی و اقتصادی (بوروکراسی کمتر پاسخگو و نظارت پذیر) ، ضعف اخلاق مدنی، نبود فضای رقابتی و باز در حد مطلوب، وجود تبعیض ها، هدایت شدگی ها و فرصت های نابرابر در تبلیغات، عدم برخورداری کاندیداها از شاخص های صلاحیت، ارتباط پذیری صادقاانه با مردم و اخلاق مدنی و در نهایت نهادینه نبودن شرایط مطلوب برای تحقق رفتار انتخاباتی در قالب دو انگاره مطلوب حق فردی و تکلیف ملی برای بهبود شرایط و تعیین سازنده سرنوشت فردی و ملی. در مجموع این انگاره های سلبی منجر به کاهش مشارکت انتخاباتی دانشجویان مورد مطالعه در حد کمتر از یک سوم بود.

چکیده نوشتار حاضر با اتکاء به این مفروض که سیاست خارجی دولت آیت‌الله رئیسی صرفا با رهیافت‌های مادی‌گرایانه و عینیت‌محورانه قابل تفسیر، تبیین و مطالعه نمی‌باشد، درصدد تحلیل و واکاوی شاخص‌هایِ چندگانه در تکوین و شکل‌گیری سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران- در بازه زمانی سالِ اول دولت سیزدهم- می‌باشد. لذا سوال اصلی پژوهش این است که سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران(1401-1400) چگونه باید از طریق رویکرد و رهیافت ارزیابانه مورد کنکاش قرار بگیرد؟ فرضیه کار نیز بدین صورت تدوین شده است که به نظر می‌رسد مولفه‌های چندوجهیِ معطوف به آرمان‌های انقلاب اسلامی اساسِ تکوین سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در دوره‌ی مورد بررسی را شامل می شود. در این راستا تحقیق حاضر می کوشد تا نشان دهد مرحلۀ ارزشیابی در بررسی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران صرفا نباید به اتمام دولت موکول شود، بلکه در ارزیابی‌های دوره‌ای و مقطعی، نیز در تکوین سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران نقش به سزایی دارند. همچنین تحقیق فراروی مبتنی روش توصیفی و تحلیلی می باشد و در جمع آوری اطّلاعات از روش کتابخانه‌ای و اسنادی و بهره‌گیری از سایت‌ها و مجلات چاپی و الکترونیکی و در مورد ابزار مورد استفاده نیز از فیش‌برداری استفاده شده است.

چکیده فرسایش الگوهای سنتی همبستگی اجتماعی بر اثر جهانی‌شدن شتابان، مهاجرت گسترده و فردگرایی انتزاعی، ضرورت بازاندیشی در مفهوم همبستگی در جهان معاصر را برجسته ساخته است. از این رو، مقاله حاضر با هدف ارائه چارچوبی مفهومی برای بازاندیشی همبستگی اجتماعی، به تحلیل تطبیقی دو نظریه‌ی مطرح معاصر یعنی شناسایی هونت و سیاست حقیقت رورتی از طریق بازخوانی انتقادی متون آن‌ها پرداخته است. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که ادغام ساختارمند این دو دیدگاه، مدل تلفیقی برای بازسازی همبستگی در سه لایه: 1. هستی‌شناختی: هویت‌یابی فردی از مسیر شناسایی اجتماعی؛ 2. -اجتماعی: بازتولید فضای کثرت‌گرا با بازتوصیف روایت‌ها؛ 3. همبستگی پایدار به مثابه برآیند دیالکتیکی «عدالت شناسایی نهادی‌شده» و «شمول گفتمانی»، فراهم می‌آورد. براین اساس نوآوری پژوهش، در پیوند خلاقانه ساختار و گفتمان در فضای کثرت‌گرایانه است که تفاوت‌ها را به موتور محرک پیشرفت تبدیل می‌کند و از این رو راهکاری برای مدیریت چالش‌هایی چون فردگرایی و بحران‌های هویتی ارائه می‌دهد. در نهایت، پیامدهای عملی این چارچوب شامل تدوین برنامه‌های آموزشی چندفرهنگی و خلق روایت‌های رسانه‌ای فراگیر برای تقویت انسجام اجتماعی می‌باشد.

چکیده پژوهش حاضر با هدف تحلیل سازوکار‌های همبستگی اجتماعی و فرایندهای ظرفیت‌سازی ملی در جامعه ایران طی جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل (۲۳ خرداد - ۳ تیر ۱۴۰۴) انجام شده است. چارچوب نظری تحقیق بر تلفیق نظریه همبستگی مکانیکی دورکیم، نظریه ساختار فرصت‌های سیاسی کریزی و رویکرد ظرفیت‌سازی اجتماعی لاورن-سکسبی استوار است. روش‌شناسی تحقیق کیفی و مبتنی بر تحلیل اسنادی محتوایی شامل بررسی بیانیه‌های رسمی، گزارش‌های رسانه‌ای و واکنش‌های اجتماعی است. یافته‌ها نشان داد که تهدید خارجی موجب فعال‌سازی سریع وجدان جمعی و ایجاد همبستگی فراطیفی شد که طیف‌های متعارض سیاسی از مهدی کروبی تا محافظه‌کاران را متحد ساخت. احیای نمادهای ملی ایرانی همچون سرود «ای ایران» و نمادهای شیر ایرانی در کنار هویت مذهبی، نقش مهمی در تقویت انسجام ملی ایفا کرد. همکاری گسترده مردم با نهادهای امنیتی و گزارش فعالیت‌های مشکوک، به شناسایی و دستگیری تعداد قابل توجهی از نفوذی‌ها و کشف مواد منفجره منجر شد که نشان‌دهنده عمق مشارکت اجتماعی و احساس مسئولیت ملی است. همچنین، سیستم‌های اقتصاد مقاومتی و شبکه‌های توزیع کالاهای اساسی کارآمدی مناسبی نشان دادند و تاب‌آوری جامعه در شرایط محدودیت ارتباطی پس از قطع اینترنت آشکار شد. با این حال، چالش‌هایی نظیر تلفات انسانی، آسیب به تأسیسات هسته‌ای، ضعف در سیستم‌های هشدار اولیه و پدافند غیرعامل، و تفاوت‌های نسلی در نگرش به بحران آشکار شد. نتیجه‌گیری پژوهش تأیید می‌کند که جامعه ایران از ذخایر عمیق همبستگی اجتماعی برخوردار است که در شرایط بحران قابل فعال‌سازی است، اما نهادینه‌سازی این دستاوردها مستلزم مدیریت هوشمندانه و برنامه‌ریزی بلندمدت است.

چکیده پژوهش حاضر با روش توصیفی_تحلیلی و با ابزار فیش برداری کتابخانه ای به بررسی پیامدهای تمدن غربی بر ایرانیان پرداخته است. ارتباط متقابل تمدن غربی با فرهنگ و تفکر(جهان بینی) غربیان منجر گردید، تا مهمترین پیامدهای تهاجم تمدنی غرب در فرهنگ و جهان بینی ایرانیان دنبال گردد. نتایج بررسی های انجام شده در پژوهش حاضر از یک سو تاییدگر ارتباط میان تفکر، فرهنگ و تمدن غربی است و از سوی دیگر نشان داد که ارتباط سه گانه ی یاد شده لزوما رابطه ای خطی نیست و در برخی از موارد ورود بی رویه و بدون توجه به مبانی فرهنگی و تفکری مظاهر تمدن غربی موجی از تغییرات تمدنی در وهله ی اول و تغییرات فرهنگی و تفکری را در مراحل بعدی شکل خواهد داد. چنانچه جامعه ایرانی با افزایش ورود مظاهر تمدن غربی درگام نخست با دگرگونی های در زمینه ی فرهنگ همچون فراموشی لباس ها، موسیقی و معماری و دیگر مظاهر تمدنی و فرهنگی ایرانی-اسلامی روبه رو شده است و درگام دیگر، تغییراتی در زمینه ی جهان بینی را شاهد بوده است.

چکیده در این پژوهش انواع جنگ نرم شامل تهاجم فرهنگی شبیخون فرهنگی و در نهایت ناتوی فرهنگی براساس اصل آمادگی دفاعی با توجه به اصل 151 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مورد بررسی و تبیین قرارداده شده است. استکبار همواره بدنبال روشهایی بوده تا بتوانند اهداف پلید خود را در مقیاس جهانی پیاده نماید. نظام سلطه که هرگز از عصیان‌گری وسرکش خود دست بر نداشته، آقایی و برتری خود را بر جهان حفظ و برای به کرسی نشاندن اهداف پلید خود از هیچ جنایتی و با هر هزینه ای کوتاهی نمی کند. یافته های این پژوهش نشان می دهد نظام سلطه برای تحقق اهداف شوم منطقه ای، و جهانی رویکرد خود را عمدتآ به سمت و سوی جنگ نرم سوق داده و در سالهای اخیر توانسته موفقیت‌های چشم‌گیری از این رویکرد تحصیل نماید، نظام سلطه ضمن آمادگی برحفظ توانمندی خود در جبهه نظامی و یا جنگ سخت از یک‌سو، و از دیگر سو با گذشت زمان و تغییرات ژئوپلیتیک در خاورمیانه و دیگر نقاط جهان و هم چنین تغییر روشها و اقدامات تدافعی کشورها در برابر تجاوزات دیگر کشورها و ساخت انواع سلاحهای مدرن و هم چنین بیداری ملتها و تحقیر نظام سلطه در جهان؛ لذا ادامه تجاوز بخاطر هزینه مادی و تلفات جانی سربازان، کاربرد خود را از دست داده و به انواع جنگ نرم شامل«تهاجم فرهنگی، شبیخون فرهنگی و ناتوی فرهنگی» تبدیل شده. این تحقیق با استفاده از شیوه تحلیلی –توصیفی و با استفاده از منابع  کتابخانه‌ای صورت گرفته است.

چکیده در جهان امروز با افزایش پیچیدگی تهدیدهای امنیتی، الگوی سنتی و کلاسیک حکمرانی امنیتی کارآمدی خود را از دست داده و ضرورت حرکت به‌سوی «حکمرانی خوب امنیتی» مبتنی بر تعامل و مشارکت جامعه بیش از پیش احساس می‌شود. این پژوهش با هدف ارزیابی عملکرد پلیس در تأمین امنیت عمومی در ایران از دهه ۱۳۸۰ تاکنون، شناسایی چالش‌ها و ارائه راهکارهای ارتقایی انجام شده است. مطالعه با روش کیفی میدانی و استفاده از پرسشنامه‌های باز نیمه‌ساختاریافته انجام و جامعه آماری آن ۴۰ نفر از صاحب‌نظران دانشگاهی و مدیران و فرماندهان ارشد پلیس بوده‌اند که به‌صورت هدفمند انتخاب شده‌اند. داده‌ها پس از کدگذاری با روش تحلیل مضمون بررسی شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد عملکرد پلیس در حوزه‌های عملیاتی و انتظامی مانند کنترل جرایم خشن، مدیریت درگیری‌های قومی–محلی و امنیت انتخابات قابل قبول بوده، اما در حوزه‌های اجتماعی و نرم‌افزاری از جمله مدیریت اعتراضات، پیشگیری اجتماعی، ارتباطات عمومی و امنیت دانش‌بنیان ضعف‌هایی وجود دارد. مهم‌ترین پیشنهادها شامل گذار به رویکردهای مشارکتی و پیشگیرانه، تقویت گفت‌وگو و میانجی‌گری، ارتقای دانش و اخلاق حرفه‌ای پلیس و کاهش مداخلات سیاسی نهادهای موازی است.