جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی

چکیده در زیست‌بوم امنیتی معاصر، پارادایم منازعات از رویارویی سخت نظامی به «جنگ شناختی» و «تهاجم فرهنگی» تغییر ماهیت داده است؛ نبردی که در آن، تسخیر دستگاه محاسباتی و استحاله هویت ملی-دینی جوامع، جایگزین تصرف اراضی شده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین دکترین دفاعی اسلام، به واکاوی راهکارهای قرآن کریم برای مقابله با نفوذ نرم و ایمن‌سازی جامعه در برابر اختلالات اطلاعاتی می‌پردازد. این تحقیق با روش تحلیلی-توصیفی و با بهره‌گیری از چارچوب نظری «قدرت نرم» و «پدافند غیرعامل»، آموزه‌های وحیانی را با نظریه‌های مدرن علوم ارتباطات و روان‌شناسی سیاسی تطبیق می‌دهد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که قرآن کریم یک منظومه دفاعی «سیستماتیک و چندلایه» را ارائه می‌دهد که بر هشت رکن اساسی استوار است: ۱) ارتقای «بصیرت و تفکر انتقادی» برای تشخیص حق از باطل؛ ۲) بازسازی «هویت فرهنگی» بر مبنای شناخت متقابل؛ ۳) استحکام «نهاد خانواده» به عنوان کانون آرامش؛ ۴) «تولید محتوای فاخر» و دانش‌بنیان؛ ۵) توسعه «برنامه‌های فرهنگی» نشاط‌آفرین؛ ۶) بهره‌گیری از «اقتدار رسانه‌ای» برای نظارت اجتماعی؛ ۷) «هوشیاری تحلیلی» در برابر محتوای وارداتی؛ و ۸) ایجاد «ائتلاف‌های بین‌المللی» بر مدار تقوا. نتیجه‌گیری پژوهش حاکی از آن است که کاربست این راهکارها، جامعه را از وضعیت انفعالی خارج کرده و با شکل‌دهی به یک «مقاومت هوشمند»، تاب‌آوری شناختی و استقلال فرهنگی را در عصر جهانی‌شدن تضمین می‌نماید.

چکیده ژئوپلیتیکی شدن تشیع پس از انقلاب اسلامی و در پی آن، گسترش نقش و عملکرد ایران در روابط بین الملل خاورمیانه، تشیع به یکی از عوامل مهم و تأثیرگذار دنیای ژئوپلیتیک تبدیل شد. تشکیل یک حکومت شیعی با رهبری علمای دینی در کشوری بزرگ و با اکثریت شیعه، هرگز درگذشته روی نداده بود. به‌این‌ترتیب، انقلاب ایران کانون توجه ای برای زنده کردن و رواج هویت دینی شیعیان و حتّی در نگاهی کلی‌تر، هویت دینی مسلمانان پدید آورد و موجب ظهور دولت‌ها و جنبش‌های شیعی در منطقه خاورمیانه گردید که در پی آن موازنه قدرت در این منطقه را دگرگون یا به عبارتی متحول ساخت که نتیجه آن افزایش قدرت و نفوذ شیعیان در تحولات منطقه است. براین اساس تبیین این تحولات در چارچوب ژئوپلیتیک شیعه، موضوع مورد بحث این مقاله است. 

چکیده استمرار انقلاب اسلامی پس از 44 سال و پایبندی به آرمان‌های اولیه آن علی‌رغم دشمنی‌های متعدد نظام سلطه، نشان می‌دهد که ساختار و ماهیت انقلاب اسلامی دارای ویژگی‌ها و شاخص‌های منحصر به‌ فردی است که توانسته این مسیر دشوار را طی نماید. هدف از نگارش این مقاله ارائه الگوی ارزش‌های بنیادین «سیر تکوین انقلاب اسلامی» بر اساس گفتمان امام راحل و مقام معظم رهبری است. تحقیق حاضر از نوع کاربردی است که به روش کیفی(تحلیل گفتمان) انجام گرفته است. جامعه آماری در این پژوهش را کلیه بیانات مرتبط با سیرتکوین انقلاب اسلامی که بیانگر اندیشه‌ها و تدابیر حضرت امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی) می‌باشد. تجزیه و تحلیل داده‏های به دست آمده با استفاده از نرم‏افزار MAXQDA انجام شده است. یافته‌های حاصل از تحلیل اندیشه‌ها، آرا، نظرات، رهنمودها و تدابیر حضرت امام‌خمینی(ره) و مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی) نشان داد در فرایند سیر تکوین انقلاب اسلامی بایستی تعداد 4 بعد، 24 مولفه و 120شاخص (مفهوم) در حوزه ارزش‌های بنیادین برای انقلاب مدنظر باشد. نتایج به دست آمده نشان داد، ابعاد موثر در سیر تکوین انقلاب اسلامی بر اساس اندیشه‌های حضرت امام‌خمینی (ره) و مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی)، در قالب ارزش‌های بنیادین می‏توانند در چهار بعد اسلامیت، جمهوریت، استقلال و آزادی قرار گیرد. خروجی پژوهش منجربه ترسیم الگوی راهبردی «سیر تکوین انقلاب اسلامی» بر اساس نظرات و تدابیر حضرت امام‌خمینی(ره) و مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی) شد که این الگو می‌تواند به‌عنوان یک مدلی جامع و مناسب برای یک انقلاب مردمی مدنظر قرار گیرد .

چکیده تبارشناسی انقلاب اسلامی از جهات متعدد و مختلف قابل پیگیری است . یکی از آنها شناسایی تبارهای فکری و گفتمانی آن است . از همین رو ، این مقاله پرسش اصلی خود را درباره جایگاه عدالت خواهی در اندیشه مطهری و تبلور آن در گفتمان انقلاب اسلامی ایران طرح کرده است . فرضیه مقاله بر آن بوده است که انقلاب اسلامی به عنوان انقلابی با مبانی فکری الهی قطعاً در گفتمان خود به مفهوم عدالت نیز توجه داشته است . تبلور این مفهوم را می توان در قانون اساسی که در واقع عصاره تفکرات انقلاب اسلامی بود مشاهده کرد. حال برای فهم بهترین گفتمان باید تبارشناسی فکری آن را در متفکران شاخص انقلاب دنبال کرد که استاد مطهری یکی از مهمترین آنها بوده است . یافته های تحقیق نشان داده که نظام فکری انقلاب اسلامی در اصل گفتمانی عدالت محور بوده است که تبار بسیاری از مولفه ها و عناصر آن را می توان در اندیشه استاد مطهری پیگیری کرد . رویکرد مقاله توصیفی – تحلیلی و شیوه جمع آوری داده ها کتابخانه ای بوده است .

چکیده روش نظام سلطه در حکومت بر افکار، اغوا و روش نظام الهی ارشاد است. لذا نظام سلطه در جنگ روایتها تلاش دارد تا با تحریف واقعیت‌ها، بر افکار عمومی مسلط گشته و اهداف استکباری خود را به دست آورد. اما در نقطه مقابل، نظام الهی تلاش دارد تا با جهاد روشنگری، افکار عمومی را از اسارت سلطه نجات بخشد. رهبر معظم انقلاب اسلامی در جنگ روایت‌ها راهبرد جهاد تبین را برگزیدند و از سوی دیگر، ایشان با ارائه بیانیه گام دوم، هدف پیش روی انقلاب اسلامی را مشخص نموده و جوانان را مخاطب قرار داده‌اند. از این رو، مسئولیت اصلی این جهاد در مسیر بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی بر عهده حلقه‌های میانی است که در ارتباط با بدنه جامعه از یک سو و مسئولین نظام اسلامی از سوی دیگر هستند. لذا ضرورت دارد که نقش حلقه‌های میانی در جهاد تبیین با هدف تحقق بیانیه گام دوم مشخص گردد. پژوهش حاضر اطلاعات را به صورت کتابخانه‌ای جمع آوری و به صورت توصیفی-تحلیلی بررسی می‌نماید.

چکیده عملکرد مناسب در سیاستگذاری علم و فناوری نیازمند چارچوب مناسب مدیریتی و حکمرانی است. علم و فناوری زمانی می تواند نافع، اثرگذار و تحول آفرین باشد که خروجی و محصولات سیاستی حاصل از آن در کشور کاربرد داشته باشد و توانش اجتماعی ایجاد نماید. هدف این مقاله، بررسی و ارزیابی وضعیت موجود حکمرانی علم و فناوری و ارائه دلالت های سیاستگذارانه و راه حل های عملیاتی مبتنی بر اسناد بالادستی معطوف به تحقق مفاد بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی با روش توصیفی - تحلیلی و از طریق مطالعات اسنادی و کتابخانه ای است. گزارش های پایگاه های معتبر علمی دنیا نشان می دهد به رغم تحریم های مالی و علمی گسترده علیه جمهوری اسلامی ایران از اول انقلاب تاکنون، پیشرفت و رشد تولیدات و استنادات علمی و فناورانه کشور در سطوح منطقه ای و بین المللی در حوزه های مختلف حکمرانی شتابان و قابل توجه بوده است لیکن برای نیل به مرجعیت علمی در چهل سال دوم انقلاب اسلامی و جهاد علمی مستمر می بایست دلالت های سیاستی مناسبی از جمله؛ ارتقای شاخص های کیفی تولید علم، تقویت دیپلماسی فعالانه و کنشگرانه علمی و فناوری، توازن مطلوب بین تولیدات علمی و شاخص های کسب و کار و نوآوری، تقویت بازار محصولات فناورانه، اتخاذ سازوکار و تسهیل انتقال فناوری و نیز افزایش سهم بخش خصوصی و غیردولتی در هزینه های تحقیق و توسعه کشور صورت پذیرد.

چکیده بررسی نقش نیروهای اجتماعی در تحولات سیاسی از موضوعات مهم و اساسی در جامعه‌شناسی سیاسی است. طبقات اجتماعی از جمله نیروهای متمایز اجتماعی محسوب می‌شوند که در تحلیل عملکرد گروه‌های اجتماعی- سیاسی ایفای نقش دارند. در بین تقسیمات طبقات اجتماعی همواره نقش طبقه متوسط در تحولات سیاسی و اجتماعی ایران موردتوجه قرار داشته است. نوشتار حاضر که از نوع تحقیقات توصیفی- تحلیلی است، با هدف تبیین چگونگی نقش، جایگاه، ساختار و وضعیت طبقه متوسط سنتی و جدید در جمهوری اسلامی ایران به رشته تحریر درآمده است. چرایی ناهمگون بودن طبقه متوسط در ایران و اینکه نقش، ساختار و وضعیت‌ طبقه متوسط سنتی و جدید در تحولات جمهوری اسلامی ایران به‌ویژه از سال 1376 تا 1392 چگونه بوده است؟ مهم‌ترین سؤال تحقیق حاضر را تشکیل می‌دهد. در مجموع نتایج تحقیق نشان می‌دهد که اقشار طبقه متوسط سنتی و جدید در حال افزایش نقش و تأثیرگذاری خود بر تحولات سیاسی و اجتماعی در جمهوری اسلامی هستند ولی به نظر می‌رسد که هر چه از اوایل انقلاب فاصله می‌گیریم، شاهد افزایش نقش طبقه متوسط جدید و کاهش نقش طبقه متوسط سنتی هستیم.

چکیده هدف اصلی این مقاله تبیین جامعه شناختی از بحران‌های دولت‌های منطقه‌ای و تأثیر آن‌ بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران می‌باشد. روش تحقیق در این مطالعه تبیین جامعه شناختی با استفاده از نظریات لوسین پای و ابزار گردآوری اطلاعات منابع کتابخانه‌ای و اینترنتی می‌باشد.سوال اساسی پژوهش حاضر این است:از منظر نظریه لوسین پای بحرانهای شش گانه دولتهای شکننده چه تاثیری بر امنیت ملی ایران دارد؟ نتایج حاصل از پژوهش نشان می‌دهد که دولت‌های شکننده منطقه‌ای مانند عراق، افغانستان و سوریه هر کدام به نوعی در بحران‌های مدنظر لوسین‌پای غوطه‌ور شده‌ و ظرفیت و توانایی آن‌ها در مسیر حل این بحران‌ها به‌شدت کاهش پیدا کرده که این مسئله نگرانی‌ها و پیامدهای امنیتی برای منافع ایران همراه داشته است. زمینه‌سازی برای حضور قدرت‌های بیگانه در این کشورها و تهدیدات امنیتی ناشی از این حضور برای جمهوری اسلامی؛ ظهور تروریسم و ناآرامی در مرزهای ایران؛ ظهور گروه‌های تکفیری سلفی وتلاش در جهت تضعیف جبهه مقاومت از جمله پیامدهای امنیتی این دولت‌های شکننده برای جمهوری اسلامی ایران می‌باشد. به طور کلی می‌توان اشاره کرد این بحران‌ها بیشتر از آنکه ریشه داخلی داشته باشند منشأ بیرونی و خارجی دارند بدین معنا که کشورهای منطقه‌ای و بویژه قدرت‌های غربی و در رأس آن‌ها امریکا تلاش دارند تا با بحران‌سازی و تشدید بحران در کشورهای شکننده، امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران را با تهدید مواجه سازند.

چکیده اسلام همواره برای مفهوم مقاومت جایگاه و اعتبار خاصی قائل بوده است و به همین اعتبار این اصطلاح را به عنوان مفهومی بومی در نظر می گیرد. در رویارویی با ظلم قرار داشتن این مفهوم و گفتمان را شکل داده است. یکی از اندیشمندانی که در باب این مفهوم بحث کرده فوکوست. شکل گیری هویت و عنصر مقاومت بازنمای روایتی جدید بوده که از اسلام نشاًت گرفته است و از طریق ارزشهای اصیل اسلام تلاش دارد تا شاخص های مطلوب غرب را براساس قالب های گفتمانی متفاوت بازنمایی و تغییرات اجتماعی را در سطوح مختلف داشت باشد. سوال اصلی که این مقاله ای در پی پاسخ به آن است عنصر مقاومت در گفتمان‎های کلان سیاسی جمهوری اسلامی ایران چه جایگاهی دارد؟ در این پژوهش سعی خواهیم کرد تا با استفاده از تحلیل گفتمانی لاکلا و موفه مهمترین مولفه‎ها را دریابیم. همچنین در این مقاله از روش مورد مطالعه اسنادی و کیفی استفاده شده است. مهمترین یافته‎های پژوهش عبارتست از یافته‎های پژوهش نشان می دهد مهمترین مولفه های گفتمان اصولگرا، دال مرکزی اسلام سیاسی، صدور انقلاب اسلامی، نفی سبیل، عدالت‎ سیاسی، حمایت از مستضعفین و دال های گفتمان اصلاح طلب در جمهوری اسلامی ایران اسلام دموکراتیکی، دموکراسی، حقوق بشر، قانونگرایی، آزادی و پوزتیویسم و دال های گفتمان انقلابی گری اسلام انقلابی، استقلال، حساسیت نسبت علیه دشمن هست.

چکیده انقلاب اسلامی ایران که پدیده‌ای نادر محسوب می‌شود، موضوع تحقیقات و پژوهش‌های بی‌شماری بوده و یکی از اشکال مهم این تحقیقات که با توجه به تحولات اخیر جهان و منطقه، از اهمیت بیشتری برخوردار است، بررسی بازتاب‌های این انقلاب می‌باشد که پیرامون آن کارهایی نیز در سطح بین‌المللی و منطقه‌ای انجام‌شده، در این مقاله هم بر آنیم تا برای یافتن ظرفیت‌ها و ابعاد جدید و ناگفته‌ی گفتمان انقلاب اسلامی ایران در مناطق مختلف، به مدد تئوری پخش، با روش تبیینی-تحلیلی نحوه تأثیرگذاری انقلاب اسلامی ایران، بر کشور عربستان- یکی از کشورهای مهم و نفت‌خیز منطقه که خاستگاه دین اسلام و محل انجام فریضه حج و نیز شاه‌کلید کشورهای عرب منطقه می باشد را بررسی کنیم. بی‌شک یافتن این ابعاد گامیست در جهت حل مشکلات جهان اسلام و شیعیان، که می‌تواند پاسخگوی بسیاری از مسائل امروز دنیای اسلام و منطقه نیز باشد. فرضیه‌ای که در این نوشتار درصدد پردازش آن هستیم این است که؛ پیروزی انقلاب اسلامی ایران، ابتدا، توسط دو نوع پخش: جابجایی و سلسله مراتبی بر مناطق شیعه‌نشین عربستان تأثیر داشته و موجب انسجام، پویایی، فعال و انقلابی شدن گفتمان سیاسی شیعه، در آن مناطق و شکل‌گیری گفتمان مقاومت شده، سپس ازآنجا به‌وسیله پخش سرایتی یا واگیردار بر سایر مناطق عربستان تأثیر داشته و خرده گفتمان‌های اعتراضی را پدید آورده که نتیجه آن بیداری مردم عربستان می‌باشد.

چکیده تربیت سیاسی ازجمله مفاهیم است‌که از دیرباز موردتوجه اندیشمندان سیاسی بوده است. در دنیای امروز نیز اهمیت تربیت سیاسی به‌واسطه آن‌که بخشی از فرایند توسعه به‌ شمار می‌رود از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در مقاله حاضر به بررسی این سؤال پرداخته‌ شده است‌که ساز و کارهای تربیت سیاسی در نظام آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران چیست و چه تأثیری بر کنشگری آگاهانه سیاسی دارد؟ مقاله حاضر توصیفی تحلیلی است و با استفاده از روش کتابخانه‌ای به بررسی سؤال مورداشاره پرداخته‌شده است. نتایج براین امر دلالت دارد که یکی از مهم‌ترین نهاد متولی امر آموزش در قانون اساسی وزارت آموزش و پرورش است که بخشی قابل ‌توجهی از فرایند تربیت سیاسی را بر عهده دارد. اما به نظر می‌رسد به دلایلی چون ناکارآمدی بخش‌هایی در اسناد بالادستی وزارتخانه آموزش و پرورش، ناکارآمدی بخش‌هایی در معاونت پرورشی و فرهنگی، حمایت شعارگونه سیستم مدیریت کلان و ناکارآمدی به دلیل بخش‌هایی در مدارس تربیت سیاسی در نظام آموزش و پرورش ایران منجر به کنشگری آگاهانه سیاسی نشده است. مطابق چارچوب نظری انتگرال، عدم طرد، پذیرش تکثر سیاسی و ایجاد فضای بین‌الاذهانی و به رسمیت شناختن دیگری، مهمترین ساز و کارها و بایسته‌های تربیت سیاسی منجر به کنشگری آگاهانه است.

چکیده تمدّن نوعی از جامعه‌داری بر پایه جهان‌بینی و نگرشی خاص است. افراد جامعه به عنوان اصلی‌ترین اعضای یک تمدن با قدرتِ اختیار خود می‌توانند به مقابلۀ با تمدن پیشینی پرداخته و تمدنی نوین را پایه گذاری نمایند. مقابله با تمدن پیشینی به علل متفاوتی صورت می‌پذیرد که از آنها به علل افول و انحطاط تمدن‌ها نام برده می‌شود؛ و از طرفی نگرش‌هایی وجود دارند که علل ظهور تمدن‌ها در پسِ افول و فروپاشی تمدن‌های دیگر را سامان می‌دهند. قرآن کریم در آیات متعدد، ضمن بیان قصص تمدن‌های مختلف و سبک زندگی مردمان در این تمدن‌ها، به تبیین انحطاط و ظهور تمدن‌ها و علل و سازکار فراز و فرود آنها می‌پردازد. در واقع این آیات مبیّن سنّت‌های الهی در نحوۀ افول و فراز جوامع و چرخش تمدن‌هاست.

امام خمینی به عنوان یک فقیه مفسّر، در نگاه به قرآن کریم، به تأمل در تمدن‌ها و چرخش آنها در طول تاریخ پرداخته است. با توجه به رویکرد قرآنیِ امام خمینی، از منظر ایشان، علل چرخش تمدنی چیست ؟ امام خمینی (ره) با اتکای بر سنّت‌های الهی در قرآن، اهمّ اسباب چرخش تمدن‌ها در ادوار مختلف تاریخ را عبارت می‌داند از: ظلم – عدالت، تبعیض- مساوات، ناکارآمدی – توانمندی، جهل و غفلت – بیداری و آگاهی جامعه، افراط- اعتدال، وابستگی- استقلال، ناامنی- امنیت، شرک و کفر- توحید، و تفرقه - وحدت مسلمین

چکیده در بازه زمانی ۱۳۷۶ تا ۱۳۹۲، ایران شاهد تحولات سیاسی و اجتماعی چشمگیری بود، ازجمله ظهور جنبش اصلاحات، روی کار آمدن جریان اصولگرا و وقوع اعتراضات 1388. طبقات متوسط به‌عنوان کنشگرانی کلیدی در این میدان رقابت سیاسی، نقش تعیین‌کننده‌ای در جهت‌دهی به گفتمان‌ها و تحولات ایفا کردند. هدف این مطالعه، بررسی نقش طبقات متوسط در شکل‌دهی به رقابت‌های سیاسی ایران طی دوره موردنظر با استفاده از چارچوب نظری بوردیو است. پژوهش می‌کوشد نشان دهد چگونه ترکیب سرمایه‌ها و عادت‌واره این طبقات، موقعیت آن‌ها را در میدان سیاسی تعیین کرد و چگونه این موقعیت بر تحولات کلان سیاسی تأثیر گذاشت. این پژوهش با رویکرد کیفی و با بهره‌گیری از نظریه بوردیو، به تحلیل داده‌های ثانویه و نیز مشاهدات میدانی پرداخته است. روش تحلیل مبتنی بر شناسایی میدان سیاسی به‌عنوان عرصه رقابت کنشگران و بررسی انواع سرمایه‌های مؤثر بر جایگاه طبقات متوسط در این میدان است. یافته‌ها نشان می‌دهد طبقات متوسط با تکیه بر سرمایه فرهنگی و شبکه‌های اجتماعی، در دوره‌های مختلف به حمایت از جریان‌های اصلاح‌طلب یا اصولگرا گرایش یافتند. بااین‌حال، ساختار میدان سیاسی ایران، امکان تبدیل کامل سرمایه‌های آن‌ها به قدرت سیاسی را محدود می‌کرد. تحلیل بوردیویی نشان می‌دهد که تحولات سیاسی ایران نه صرفاً محصول اراده کنشگران، بلکه برآمده از تعامل پیچیده بین سرمایه‌های طبقاتی و قواعد میدان است.

چکیده برای رسیدن به اهداف و پیشبرد برنامه ها در هریک از حوزه های در هر نظام و سیستمی ، تهیه برنامه جامع و کامل نیاز است؛ که معمولا از آن با نام اسناد بالادستی یاد میشود. در حال حاضر در کشور ایران هم ، منطبق با نظام مدیریتی و ساختار اداره کشور تعدادی سند بالا دستی تدوین شده که ضروری است قوای سه گانه در راستای تحقق آن اسناد، مصوبات، برنامه ها و اقدامات خود را انجام دهند. از جمله این اسناد، در حوزه زنان و خانواده سیاستهای کلی خانواده است که بر اساس بند 110 قانون اساسی توسط رهبری نظام جمهوری اسلامی ایران ، به رؤسای قوای سه گانه ابلاغ گردید ه است . لذا ضرورت قرار گرفتن کلیه مصوبات در راستای تحقق این اسناد با لا دستی ، از جمله وظایف کلیه مراکز و دستگاهها می باشد. هدف مقاله پیش رو بررسی عملکرد دوره دهم مجلس شورای اسلامی مبتنی بر سیاستهای ابلاغی رهبری درحوزه زنان و خانواده است که به روش توصیفی-تحلیلی و انتقادی به آن پرداخته شده است. نتیجه حاصله اینکه در دوره مذکور از مجموع 175 قانون مصوب و ابلاغ شده به دولت، 2 عنوان مصوبه اختصاصی و 7 عنوان موضوع غیر اختصاصی موضوع زنان و خانواده را مورد اشاره قرار داده است.

چکیده برخلاف باور رایج در بخشی از افکار عمومی که سهم شهر اراک را در روند انقلاب اسلامی ناچیز می‌دانند، بررسی اسناد و روایت‌های موجود نشان می‌دهد این شهر نیز، همچون بسیاری از شهرهای ایران، در جریان اعتراضات و فعالیت‌های پیش از سال ۱۳۵۷ حضوری قابل‌اعتنا داشته است. به‌ویژه دو گروه فرهنگیان و دانشگاهیان، هر یک با بهره‌گیری از ظرفیت‌های صنفی و شبکه‌های اجتماعی خود، بخشی از تحولات سیاسی، فرهنگی و اجتماعی این دوره را رقم زدند. پژوهش حاضر با رویکردی تاریخی‌ـ‌تحلیلی و در چارچوب نظریه‌های «بسیج منابع» و «سرمایه اجتماعی»، نقش این دو قشر را در فاصله سال‌های ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۷ بررسی می‌کند. داده‌ها از طریق اسناد آرشیوی (به‌ویژه گزارش‌های ساواک)، مصاحبه با فعالان انقلابی و منابع کتابخانه‌ای گردآوری و تحلیل شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد فرهنگیان با استفاده از بستر مدارس، در سازماندهی تجمعات، اعتصابات سراسری و برگزاری برنامه‌های فرهنگی آگاهی‌بخش مانند تئاتر اعتراضی فعال بوده‌اند. در همین حال، دانشگاهیان ـ شامل استادان و دانشجویان مدرسه عالی علوم اراک ـ با تشکیل انجمن‌های اسلامی، برگزاری نمایشگاه‌های کتاب و عکس، تکثیر و توزیع اعلامیه‌ها و تبدیل دانشگاه به نقطه آغاز تظاهرات شهری، نقش تسهیل‌گر و سازمان‌دهنده جوانان را برعهده داشتند. همکاری و هم‌افزایی این دو گروه، هرچند در مقیاس ملی بی‌رقیب نبود، اما در سطح محلی زمینه پیوند حرکت‌های اعتراضی آموزشی با فضای عمومی شهر را فراهم ساخت و به سهم خود در فرایند پیروزی انقلاب اسلامی مشارکت کرد.

چکیده عدم وجود تعریفی جامع و مانع از اصل نه شرقی و نه غربی و فقدان اجماع در خصوص معنای آن در بین گروه­های سیاسی موجب شده تا برداشت­های مختلفی از آن صورت بگیرد. حتی برخی­ها معتقدند تاریخ مصرف این اصل به پایان رسیده است. از این رو بازشناسی این اصل از زبان اندیشمندان و خصوصا امام خمینی دارای اهمیت ویژه­ای است؛ مطالعه حاضر بر آن است تا با بازشناسی مفهوم نه شرقی و نه غربی به تبیین عِلّی آن به مثابه اصل اساسی حیات انقلاب اسلامی بپردازد تا درک درستی از این اصل و حال جمهوری اسلامی داشته باشیم. بنابراین در پرسش اصلی می­توان گفت اگر بخواهیم در یک تحلیل منصفانه درک درستی از اصل «نه‌شرقی و نه غربی» و حال جمهوری اسلامی داشته باشیم چه مسائلی را باید مدنظر داشته باشیم؟ فرضیه مقاله می­گوید: اصل نه شرقی و نه غربی، استراتژی کلان سیاست خارجی جمهوری اسلامی است که موانع و مشکلات و فرصت­های عدیده­ای را در پیشگاه ملت مسلمان ایران قرار داده است. این فرضیه در پژوهش حاضر در خلال بررسی اسنادها و با بهره­گیری از روش اسنادی- تحلیلی به آزمون نهاده شده است. یافته­های پژوهش بر اساس اسناد و قانون اساسی، اصل نه شرقی و نه غربی را این گونه ترجمه کرده­اند: عدم اتکا به غرب و شرق، رفتار عادلانه محور روابط با شرق و غرب، عدم گرایش به سوی شرق و غرب، تعیین سرنوشت خویش و حفظ استقلال.

چکیده امروزه دیپلماسی فرهنگی یکی از تاثیرگذارترین ابزارهایی است که دولتها در امور خارجی خود برای رسیدن به اهداف مورد نظر بکار می برند. بکارگیری مناسب و هوشمندانه دیپلماسی عمومی قدرت نرم کشورها را افزایش خواهد داد. امروزه به قدری قدرت نرم را موثر میدانند که گفته می شود گاه تاثیر یک رسانه از قدرت یک ارتش بیشتر است. ازبکستان به عنوان کشوری که در قلب آسیای مرکزی است و به عنوان مرکز فرهنگی منطقه شناخته میشود دارای ریشه های تاریخی  و فرهنگی با جمهوری اسلامی ایران است. این نوشتار در پی پاسخ به این سوال است که جمهوری اسلامی ایران چگونه میتواند از ظرفیتهای فرهنگی و تاریخی در ازبکستان بهره ببرد؟ فرض ما این است که جمهوری اسلامی ایران با بهره گیری از ظرفیت های فرهنگی، زبان فارسی، پیشینه مشترک تمدنی می تواند به ایجاد تصویری مثبت از خود اقدام کند و قدرت نرم خود را در این کشور افزایش دهد.

چکیده یکی از مهم ترین ابعاد امنیت هرجامعه ؛ امنیت فرهنگی آن است که هویت و فرهنگ آن جامعه را پاس می دارد. نقش حیاتی و اثرگذار امنیت فرهنگی درحفظ و حراست از فرهنگ به عنوان زیرساخت اصلی تکامل و توسعه ی سایر ابعاد جامعه؛ بیانگر اهمیت آن است. بنیان های فکری وعقیدتی به عنوان ریشه ی بروز ارزش ها ، هنجارها و رفتارهایی که به وضعیتی مطمئن، پایدار و عاری از هرگونه تهدید و تعرض نسبت به فرهنگ می انجامند، نقشی اساسی درتأمین امنیت فرهنگی دارندکه از نگاه دین اسلام و نگاه مقام معظم رهبری(دام ظله العالی) نیزمورد تأکید قرارگرفته اند. سؤال اساسی این پژوهش این است که از دیدگاه قرآن کریم و مقام معظم رهبری(دام ظله العالی)، اعتقادات و باورها چه نقشی درتأمین امنیت فرهنگی دارند؟ نوشتار حاضر با روش کیفی و با بهره گیری از روش تحلیل مضمون به شناسایی وکنکاش علمی درآیات قرآن کریم و نیز اندیشه ی مقام معظم رهبری(دام ظله العالی)، در مورد باورها و عقایدی که درتأمین و تضمین امنیت فرهنگی مؤثر هستند؛ پرداخته است. دراین راستا انسجام بخشی، معنابخشیدن به زندگی وخودکنترلی ازمقوله هایی هستند که به استخراج وتحلیل نقش این مضامین درامنیت فرهنگی، براساس آیات قرآن کریم و اندیشه ی مقام معظم رهبری(حفظه الله تعالی) پرداخته شده است.

چکیده عدالت‌اجتماعی مطالبه‌ای دیرین در تاریخ معاصر ایران بوده که از زمان انقلاب مشروطه و ذیل گفتمان چپ وارد فرهنگ سیاسی ایران شد. در دوره پهلوی دوم، عدالت‌خواهی با روندهای سیاسی به شدت درهم‌آمیخت و پیوندهای عمیقی با مسئله مشروعیت سیاسی یافت. این امر منجر به مشروعیت‌زدایی از رژیم مستقر با رویکرد عدالت‌خواهانه و بهره‌گیری از سیاست عدالت به مثابه یک منبع جامعه‌شناختی مشروعیت در نظام جایگزین گردید. در مقاله پیش رو، روند تاریخی مذکور با رویکرد جامعه‌شناختی و به روش توصیفی‌تحلیلی مورد واکاوی قرار می‌گیرد. مقاله در صدد پاسخ به این پرسش است که سیاست عدالت توزیعی و جهت‌گیری‌شده به سمت فرودستان چگونه به یکی از مهمترین منابع مشروعیت‌ در نظام جمهوری‌اسلامی تبدیل شد؟ یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که سیاست مذکور برساخته انحصاری جمهوری‌اسلامی نیست، بلکه محصول یک روند تاریخی است که غالب نیروهای سیاسی ایران معاصر در ایجاد آن نقش داشته‌اند. جمهوری‌اسلامی‌ایران بواسطه پایگاه گسترده خود از زمان تأسیس در میان اقشار آسیب‌پذیر، امکان بهره‌گیری مطلوب از این منبع مشروعیت‌بخش را داشته است. واکاوی پیوند مشروعیت سیاسی و عدالت اجتماعی به مثابه یک امر تاریخی، از دوران پیش تا پس از انقلاب، هدف اساسی پژوهش حاضر است.

چکیده این تحقیق با هدف نسبت سنجی میان مفاهیم فلسفه ‌سیاسی مشاء و فلسفه ‌سیاسی ‌انقلاب ‌اسلامی در سه مفهوم بنیادین 1. غایت‌مدینه یا هدف از جامعه‌سیاسی 2. رئیس‌مدینه یا حاکم‌مطلوب3. مدینه‌فاضله یا جامعه‌آرمانی پیش‌رفته‌است. پرسش‌اصلی این است که چه نسبتی میان مفاهیم‌ سیاسی فلسفه ‌مشاء و مفاهیم فلسفه ‌سیاسی‌ انقلاب‌ اسلامی از جهت ارکان و اجزاء وجود دارد؟ فرضیه پژوهش در پاسخ به سوال پژوهش این است که آراء فارابی، ابن‌سینا و خواجه ‌نصیرطوسی به‌عنوان سه فیلسوف برجسته فلسفه‌مشاء و کتاب «ولایت‌فقیه» امام‌خمینی و «قانون‌اساسی جمهوری اسلامی» به‌عنوان دو متن بنیادین فلسفه ‌سیاسی‌ انقلاب ‌اسلامی که در این پژوهش مورد بازکاوی تطبیقی قرارگرفتند ما را به این نتیجه رهنمون شدند که فلسفه‌ سیاسی ‌انقلاب ‌اسلامی در مفهوم غایت ‌مدینه، مانند فلسوفان مشائی به سعادت قصوا اشاره دارد و غایت ‌اندیشی ‌اجتماعی را در افق سعادت معنوی می‌نگرد. همچنین درباره مفهوم رئیس ‌مدینه، قرابت بسیار زیادی با مرتبه ‌سوم از ریاست ‌مدینه در آراء فیلسوفان ‌مشایی، یعنی ریاست ‌سنت دارد و درباره مفهوم مدینه ‌فاضله نیز هر دو فلسفه‌ سیاسی اتفاق ‌نظر بر این دارند که کسب فضیلت و حصول به سعادت در مدینه‌ فاضله بدون رهبری ‌و هدایت رئیس‌مدینه ناممکن است. بدین ترتیب، مقاله با تکیه بر روشی توصیفی-تطبیقی و گردآوری اطلاعات به‌صورت اسنادی به این نتیجه دست می یابد که دستیابی مردم به سعادت قصوی در مدینه فاضله از طریق رهبری و هدایت رئیس مدینه فاضله عناصر اصلی پیوند میان مفاهیم فلسفه سیاسی مشایی و فلسفه سیاسی انقلاب اسلامی است.

چکیده شکل گیری انقلاب 1357 در ایران دارای ویژگی های منحصر به فردی است که از جملۀ آنها می­توان به اسلامی و مبتنی بر مذهب تشیع بودن آن اشاره کرد. وجود عنصر دین به عنوان اصلی ترین عنصر انقلاب اسلامی، این انقلاب را از سایر انقلاب­ها متمایز نموده است. پس از آن، در بسیاری از کشورهای اسلامی، نفوذ موفقیت­های انقلاب اسلامی و ایدئولوژی امام خمینی­(ره)، با پافشاری موفقیت آمیز بر «اسلام مردمی»، قویاً احساس می شد. آراء و افکار امام خمینی(ره) نقش بسزایی در صدور ارزش­های انقلاب اسلامی به خارج از مرزهای ایران داشته است. مقالۀ حاضر ضمن امعان نظر به تأثیر انقلاب اسلامی ایران بر جنبش­های اسلامی، به کندوکاو تأثیرگذاری اندیشه­های امام خمینی(ره) بر عراق می­پردازد. این در حالی است که ترس و هراس غربیان از بازگشت به اسلام رادیکال و آموزه­های آن و تأثیر بر جنبش­های اسلامی، توجه به انقلاب اسلامی ایران را مهمتر می­نماید.

چکیده پژوهش حاضر با هدف شناسایی ابعاد مدل جهت آموزش کارآفرینی به دانش آموزان متوسطه در استان هرمزگانانجام شده است . این تحقیق از حیث هدف اکتشافی و از نظر روش از نوع تحقیق کیفی بوده است در بخش کیفی جامعه آماری شامل افراد متخصص و صاحبنظر آموزش وپرورش استان هرمزگان بود که با استفاده از رویکرد نمونه گیری هدفمند در مجموع تعداد ده نفر به عنوان مشارکت کنندگان در پژوهش انتخاب شدند. در بخش کمی برای برازش مدل بر اساس معیارهای استخراج شده از بخش کیفی، از نظر تمامی دبیران و مدیران مقطع متوسطه استان هرمزگان استفاده شده است. با استفاده از نرم افزار Maxqda به بررسی مصاحبه ها و کدگذاری پرداخته شده است. نتایج حاصل از کدهای اولیه داده‌های کیفی نشان داد که تعداد 50 کد اولیه از میان 242 بخش از مصاحبه ها شناسایی شده است. نتایج حاصل از کدگذاری محوری در جدول بالا نشان داده شده است. مشاهده می‌گردد 50 کد اولیه در قالب 8 مقوله پیامدهای اقتصادی مرتبط با کارآفرینی دانش آموزان، عوامل آموزشی مرتبط با کارآفرینی دانش آموزان، عوامل سازمانی مرتبط با کارآفرینی دانش آموزان، عوامل سیاسی و دولتی مرتبط با کارآفرینی دانش آموزان، عوامل فردی مرتبط با کارآفرینی دانش آموزان، عوامل مالی مرتبط با کارآفرینی دانش آموزان، عوامل محیطی مرتبط با کارآفرینی دانش آموزان، مزایایی فردی مرتبط با کارآفرینی دانش آموزان دسته بندی شده‌اند.

چکیده میلیتاریسم در متون و ادبیات موجود کشور عموماً با ستیزه‌جویی، جنگ‌طلبی و یا نظامی‌سالاری یکسان انگاشته می‌شود. در حالی که ایدئولوژی میلیتاریسم در دوره پهلوی اول به مانند آلمان، ایتالیا و ژاپن قبل جنگ دوم جهانی، همراه با اندیشه‌های ناسیونالیستی، مبنای تئوریک تغییرات جامعه بود. علاوه‌براین تحت تاثیر نفوذ ایدئولوژی نظامی در جامعه و فرهنگ عمومی، به رویکردهای قهری در حل منازعات داخلی، وجود ارتش بزرگ، هزینه‌های بالای نظامی و برتری نظامیان در مقابل جامعه مدنی مشروعیت بخشی شد. نوشتار تشریح چگونگی تحمیل ارزش‌های میلیتاریستی به جامعه را مساله اصلی خود می‌داند و به جهت نقش و جایگاه محوری رضاخان سردارسپه (وزیر جنگ) در تغییر ساختار نظام مشروطه، بر راهبرد او در استفاده از این پدیده متمرکز شده است. پژوهش برای تحلیل داده‌های جمع‌آوری شده از اسناد و روزنامه‌ها، رویکرد تفهّمی وبر را به جهت فهم همدلانه با فاعل انتخاب نموده و از جوامع نظامی‌سازی شده به عنوان الگو استفاده کرده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد: راهبرد رضاخان در استفاده از میلیتاریسم به مثابه امر اجتماعی، نظامی‌سازی فرهنگ عمومی از مسیر بازتعریف جامعه بر مبنای ارزش‌های نظامی‌گرایانه بود. برای اثبات ادعای ارائه شده دو حوزه آموزش و مطبوعات به صورت اختصاصی بررسی شده‌اند.

چکیده مسئله «ماهیت انسان» نقطه شروع بسیاری از مباحث نظری و فلسفی است. در مطالعات انسان شناختی می‌توان از دو گونه متفاوت از انسان آرمانی یعنی «انسان اقتصادی» و «انسان جهادی» سخن گفت. در انسان اقتصادی به طور کلی انسان؛ بازیگری خردمند، منفعت‌جو، خودپرست، بهینه خواه، محاسبه‌گر و هدف محور تلقی می‌شود. به تاسی از اقتصادانان مکتب کلاسیک که نقش پررنگی در صورتبندی انسان اقتصادی داشتند، اصل سودمندی و اصالت نفع شخصی مبنای کنش و رفتار انسان دانسته می‌شود و اینکه انسان‌ها به‌ طور طبیعی در جستجوی تمتّع بیشتر با کوشش کمتر هستند. در حالیکه انسان اقتصادی مدعی توصیفی واقعی، عینی و جهانشمول از انسان است و فراتر از این حتی نیات همنوع‌خواهانه، خیرخواهانه و یاریگرانه را نیز از منظر نفع شخصی توضیح می‌دهد، به نظر می‌رسد کلان روایت انسان اقتصادی قادر به توضیح رفتار انسان در همه زمان‌ها و مکان‌ها نیست و با رفتار واقعی انسان فاصله زیادی دارد. برخلاف چنین مفروضاتی با گونه‌ای دیگر از انسان مواجه هستیم که همنوع‌خواهی، ایثار، حق‌طلبی، از خودگذشتگی، خیرخواهی، انصاف، حق‌شناسی، غمخواری، اخلاق‌مداری، معنویت‌گرایی، تکلیف‌گرایی و رضایتمندی الهی از ویژگی‌های او محسوب می‌شود. با عنایت به این مساله پژوهش پیش‌رو در تلاش است با بهره‌گیری از روش مقایسه‌ای، ضمن به چالش کشیدن مفروضات انسان اقتصادی، بر ناتوانی این مدل آرمانی در فهم ماهیت پیچیده انسان صحه گذاشته و زمینه را برای طرح مدل آرمانی انسان جهادی فراهم کند. انقلاب اسلامی را می‌توان دمیدن روح متفاوتی به کلان روایت انسان اقتصادی و ظهور و بروز انسان جهادی دانست.

چکیده جوامع بشری گاهی از حالت طبیعی خود خارج می شوند و اسیر بحران و جنگ می شوند. جهان مدرن هنوز رویکردی سنتی به جنگ دارد. شاید توسل به نظام رسانه و عمل رسانه های جمعی بوِیژه رسانه های انقلابی به مسئولیت اجتماعی خود بتوان دکترین جدیدی در احقاق حقوق بیگناهان، ضمانت اجرای بهتر حقوق بین‌الملل بویژه حقوق جنگ و حفظ و تحکیم صلح و امنیت جهانی ایجاد کند. اینکه رویکرد رسانه های جمعی به جنگ چیست و مسئولیت اجتماعی رسانه ها در جنگ و در این راه کدام است محور این نوشتار است که به روش تحلیلی – توصیفی به عملکرد خبرگزاری های ایرنا، بی بی سی، سی ان ان در جنگ روسیه – اوکراین پرداخته است. نتایج نشان می دهد که رسانه ها می توانند با تاسی از سیاست های دولت متبوع خود و ایئولوژی حاکم و تمکین به آن به تحقق گفتمان عدالت اجتماعی کمک نمایند، گرچه برخی دولت ها با تحدید آزادی رسانه ها علیرغم انعکاس برخی واقعیات اجازه ایفای کامل اصل مسولیت اجتماعی خود و احقاق حقوق افراد بیگناه در مخاصمات را نداشته اند و با آگاهی از میزان تأثیرگذاری رسانه‌های جمعی بر افکار عمومی تلاش می‌کنند تا با سانسور گسترده اخبار، حقیقت را آنگونه که می‌خواهند تحریف نمایند. این نیازمند بازنگری در اصل مسئولیت اجتماعی رسانه و ایجاد نظام مخصوص حمایت از آزادی رسانه‌های جمعی در زمان مخاصمات و نیز تبیین مبانی جامعه شناسی رسانه انقلابی و تقویت و افزایش اینگونه رسانه ها در حوزه ارتباطات اجتماعی است.